پروستات غده‌ای است که بطور طبیعی در زیر مثانه واقع شده و مختص مردان می‌باشد، زنان فاقد پروستات هستند. مجرای ادرار از میان پروستات رد شده و وظیفه پروستات تولید قسمتی از مایع منی می‌باشد. پروستات در توانایی جنسی نقشی نداشته و از روی سطح شکم قابل لمس نمی‌باشد. از سن 45 تا 50 سالگی پروستات در تمام مردان شروع به رشد خویش‌خیم و بزرگ شدن می‌کند.

التهاب پروستات
این بیماری اکثراً در سنین جوانی و زیر 50 سالگی دیده شده و انواع میکروبی و غیرمیکروبی داشته که اکثریت موارد آن نوع غیرمیکروبی می‌باشد.
علائم آن مبهم و غیراختصاصی بوده و شامل درد ناحیه زیرشکم و یا بین پاها، درد لگن، سوزش ادرار، کاهش جریان ادرار، تکرر ادرار می‌باشد.
این بیماری طولانی مدت بوده و عوامل روحی در تشدید و یا تخفیف بیماری مؤثر بوده، اکثریت بیماران مراجعات مکرر به پزشکان مختلف داشته و از لحاظ روحی تحت فشار هستند.
نکته مهم در درمان این بیماران، اطمینان دادن به بی‌خطری این بیماری و نیز عدم ارتباط آن با سرطان پروستات و بزرگی خوش‌خیم پروستات در سنین بالا می‌باشد.

بزرگی خوش‌خیم پروستات
همان‌طور که قبلاً گفته شد، پروستات از سنین 45-50 سالگی شروع به رشد خوش‌خیم می‌کند که این امر در تمام مردان اتفاق می‌افتد ولی شدت آن و نیز علائمی که ایجاد می‌کند متغیر می‌باشد. قبلاً نیز گفته شد که مجرای ادراری در مردان از میان پروستات عبور می‌کند، در نتیجه موقعی که پروستات شروع به رشد و بزرگ‌تر شدن کند، ایجاد انسداد در مسیر مجرای ادرار کرده و علائم خاص خود را تولید می‌کند.
علائم بزرگ شدن پروستات شامل: تأخیر در شروع ادرار، کاهش فشار ادرار (کاهش پرتاب ادرار)، طول کشیدن زمان ادرار کردن، عدم قطع سریع در خاتمه ادرار کردن، احساس عدم تخلیه کامل مثانه، تکرر ادرار روزانه و شبانه، سوزش ادرار، وجود خون در ادرار، احتباس حاد جریان ادرار، عفونت ادراری.
یک نکته مهم در مورد علائم بیماری شدت علائم و تنوع آن می‌باشد و لزوماً هر بیمار همه علائم را می‌تواند از خود بروز ندهد.

عوارض بزرگ شدن خوش‌خیم پروستات
گذشته از علائم مزاحمی که این بیماری تولید می‌کند، خطرناک‌ترین و مهم‌ترین عارضه‌ای که می‌تواند تولید کند، انسداد تدریجی در مسیر خروج ادرار از کلیه‌ها و از کار انداختن کلیه‌ها بوده که این مسئله به‌خصوص در بیماران با سطح اجتماعی بالاتر دیده شده که علائم خیلی شدید نبوده و حتی می‌تواند منجر به نارسایی و از کار افتادن دائمی کلیه‌ها گردد.
خون‌ریزی‌های شدید مثانه که با دفع لخته همراه بوده و نیز عفونت های مکرر سیستم ادراری از دیگر عوارض مهم این بیماری است.

بررسی بیماران
اولین نکته شدت علائم و میزان مزاحمتی است که این علائم در مسیر طبیعی زندگی این بیماران تولید می‌نماید.
از لحاظ کارهای آزمایشگاهی حتماً انجام آزمایش
PSA و نیز سونوگرافی از کلیه‌ها و لگن و نیز تعیین باقیمانده ادراری در آن ضروری است.
نکته دیگر اینکه چون بیماری تنگی برای ادرار، علائم آن مشابه بزرگ شدن پروستات می‌باشد، قبل از شروع درمان باید مجرای ادرار بررسی شود.

درمان
درمان شامل درمان داروئی و درمان غیرداروئی می‌باشد که درمان غیرداروئی خود به دو دسته درمان‌های غیرتهاجمی و تهاجمی تقسیم می‌شود. یک مسئله مهم قبل از شروع درمان (هر نوع آن)، وجود علائم و یا عوارض بیماری در فرد می‌باشد و صرف بزرگ بودن پروستات دلیلی برای شروع درمان حتی درمان داروئی نمی‌باشد.
درمان داروئی شامل استفاده از دو دسته دارو می‌باشد که یک دسته آن مجرای ادرار را بازتر کرده و در نتیجه جریان ادرار بهتر می‌شود و دسته دوم کمک به کوچک‌تر شدن پروستات کرده و البته این دسته دارو (دومی) باید برای مدت طولانی مصرف شود، تا تأثیر آن معلوم گردد. در مورد رژیم غذایی این بیماران یک نکته مهم این است که در این بیماران از مصرف مایعات در ساعات شب باید پرهیز نموده و همینطور باید از مصرف مقدار زیادی مایع بصورت یکباره و ناگهانی و همینطور الکل و داروهای ضد آبریزش بینی و قرص ایمی پیرامین اجتناب نمایند.

درمان غیرداروئی
شامل درمان‌های کمترتهاجمی و تهاجمی بوده و درمان‌های کمتر تهاجمی خود شامل استفاده از امواج رادیوگرافی (
R.F) و لیزر، ... می‌باشد.
این درمان‌ها عوارض بسیار کم داشته و اکثراً بصورت سرپائی انجام شده و نیاز به بستری شدن ندارند. به‌خصوص این درمان در افراد مسن با حال عمومی بد که خطرات بیهوشی در آن‌ها زیاد است مناسب‌تر می‌باشد.

درمان تهاجمی
به دو دسته جراحی باز و بسته (
TUR) تقسیم می‌شود. موقعی درمان تهاجمی (فرقی در نوع آن نمی‌کند) انتخاب می‌شود که شدت علائم زیاد بوده و زندگی فرد را مختل کرده باشد و یا عفونت‌های کدر داده و یا احتباس حاد ادرار در فرد ایجاد شده و درمان داروئی استفاده شده و اثر مفیدی بر فرد نداشته باشد.
انتخاب بین جراحی باز و بسته (
TUR) بستگی به سایز و اندازه پروستات و نیز شرایط خاص بیمار دارد و این انتخاب توسط جراح انجام می‌پذیرد.

دکتر محمدجعفر کیانی - متخصص کلیه و مجاری ادراری

 

آیا می‌توان با دارو سنگ را حل کرد و از بین برد؟
بسته به نوع سنگ ممکن است با دارو بتوان سنگ را حل کرد که بطور بارز این حالت در سنگ‌های اسید اوریکی قابل اجرا است. در این نوع سنگ ، با قلیایی کردن ادرار می‌توان درصد حلالیت اسید اوریک را در ادرار افزایش داده و سنگ را حل کرد.

البته جهت این روش درمان، لازم است ابتدا جنس سنگ مشخص باشد چون قلیایی کردن ادرار در سنگ‌های عفونی باعث افزایش سایز سنگ می‌گردد و نباید چنین اشتباهی صورت گیرد. همچنین در سنگ‌های عفونی می‌توان در موارد بسیار محدودی با شستشوی سنگ با مواد اسیدی به حل شدن سنگ کمک کرد.

اگر درمان دارویی جهت دفع سنگ کمک کننده نباشد اقدام بعدی چیست؟
اگر با درمان دارویی سنگ دفع نشود و یا پزشک در زمان تشخیص سنگ،  بسته به محل و سایز سنگ تشخیص دهد که درمان دارویی جهت دفع سنگ، کافی نیست، قدم بعدی اقدام به سنگ شکنی و یا پروسه مداخله گرانه دیگری  جهت خارج کردن سنگ از بدن است.

چگونه و به چه روش‌هایی سنگ شکنی انجام می‌گردد؟
دو نوع سنگ شکنی خارج بدنی و سنگ شکنی آندوسکوپیک وجود دارد.

 ESWL  یا سنگ شکنی خارج بدنی بدون نیاز به بیهوشی و از طریق امواج ضربه ای که به وسیله اولتراسوند و یا امواج الکترومغناطیسی ایجاد می‌گردد. این امواج از طریق پوست به بدن وارد می‌گردد و با تمرکز این امواج به روی سنگ منجر به شکستن سنگ می‌گردد.

آیا هر سنگی را با این روش می‌توان شکست؟
خیر سنگ‌های کلیه که سایز کمتر از 3 سانتی‌متر داشته باشند و جنس آن سخت نباشد سنگ مناسب سنگ شکنی با این روش می‌باشد و بهترین سایز 1 CM است. هرچه سایز سنگ بزرگ‌تر و یا جنس آن سخت‌تر باشد شانس شکستن آن کاهش می‌یابد.

همچنین محل سنگ در شانس شکستن آن دخالت دارد و اگر سنگ از کلیه خارج شده باشد و در مسیر حالب باشد شانس شکستن آن با روش ESWL کمتر می‌گردد.
بعد از شکستن سنگ با 
ESWL دفع آن از طریق مسیر ادراری صورت می‌گردد که در این زمان، درمان دارویی جهت کمک به دفع سنگ یا حل کردن تکه‌های شکسته شده سنگ کمک کننده است.

در صورتیکه سنگ با ESWL نشکست و یا ESWL بعنوان روش انتخابی سنگ شکنی مناسب نباشد اقدام بعدی چیست؟
اگر سنگ در مسیر حالب میانی ویا تحتانی باشد یا در مثانه و یا در مجرای ادراری باشد روش سنگ شکنی آندوسکوپیک ادراری (
Tul) مناسب است. 

در این روش با فرستادن آندوسکوپیک مخصوص سیستم ادراری بنام سیستویورتروسکوپ  از طریق مجرا به داخل حالب و رسیدن به سنگ به وسیله لیزر و یا روش الکترومغناطیسی و یا اولتراسونیک و یا جدیدترین روش که استفاده از روش مکانیکی پنوماتیک می‌باشد سنگ شکسته خواهد شد و یا تکه‌های سنگ را به وسیله همان یورتروسکوپی خارج می‌کنند و یا اجازه می‌دهند که خرده های سنگ شکسته شده اگر کوچک است خود به خود خارج گردد.

به همین روش سنگ‌های مجرای ادراری و سنگ مثانه (اگر خیلی بزرگ نباشد) قابل شکستن و خارج کردن است.

سنگ بزرگ کلیه و یا سنگ‌های کوچک‌تر کلیه که با روش ESWL نشکند را می‌توان از طریق عمل PNL (ایجاد سوراخ در پوست و دسترسی آندوسکوپیک به کلیه) سنگ را شکسته و تکه‌های آن را خارج کرد. در این روش با ایجاد یک سوراخ به سایز حدود cm2-1 در پهلوی بیمار مسیر،از پوست تا کلیه  باز شده و نفروسکوپ (آندوسکوپ کلیه) به داخل کلیه حاوی سنگ رانده شده و پس از رسیدن به سنگ اقدام به شکستن سنگ با همان روش‌های توضیح داده شده قبلی شامل لیزر یا پنوماتیک می‌گردد و سپس تکه‌های سنگ از طریق همان سوراخ خارج می‌گردد.

جراحی باز چه زمانی در درمان سنگ‌های ادراری کاربرد دارد ؟
امروزه با توجه به روش‌های پیشرفته جدید، جراحی باز جای کمتری در درمان سنگ ادراری دارد و فقط محدود به سنگ‌های بسیار بزرگ مثانه می‌شود و یا در صورتیکه همراه با سنگ کلیه، انسداد یا تنگی مسیر ادراری و یا ناهنجاری خاصی در کلیه و یا حالب باشد که به صورت آندوسکوپیک قابل درمان نباشد و مستلزم جراحی باز باشد فقط در چنین شرایطی هنگام جراحی باز سنگ خارج می‌شود.

آیا عمل سنگ شکنی خود منجر به آسیب کلیوی می‌گردد ؟
باید در نظر داشت که خود وجود سنگ و انسداد و یا عفونت عامل اصلی آسیب کلیه می‌باشد و در مقایسه، به طور کلی اثرات جانبی سنگ شکنی نسبت به عوارض خود سنگ ، ویا جراحی، بسیار محدود و ناچیز و نادر می‌باشد و اگر عمل سنگ شکنی بطور مناسب و با کیفیت خوب و با رعایت اقدامات احتیاطی انجام گیرد اثرات جانبی بسیار ناچیز می‌باشد.

آیا شانس سنگ‌سازی مجدد پس از سنگ شکنی یا جراحی متفاوت است ؟
اول باید در نظر داشت که فردی که دچار سنگ ادراری است پس از درمان با هر روشی شانس سنگ‌سازی مجدد را در آینده دارد و به اصطلاح کلیه فردی که سابقه‌ای از سنگ‌سازی دارد شانس سنگ‌سازی مجدد را خواهد داشت گرچه قدرت و استعداد سنگ‌سازی در بیماران مختلف متفاوت است.

پس در هر بیمار دارای سنگ سیستم ادراری که با هر روش درمان گردد اگر اقدامات پیشگیراننده را جهت ممانعت از سنگ‌سازی انجام ندهد در آینده شانس سنگ‌سازی مجدد را دارد ولی در مطالعات آماری دیده شده که در بیمارانی که با روش سنگ شکنی ESWL  اقدام به درمان شده‌اند درصد کمی شانس سنگ‌سازی مجدد بیشتر خواهد بود که دلیل آن احتمال باقی ماندن ذرات کوچک سنگ در کلیه می‌باشد که خود هسته اولیه جهت رسوب، و ادامه تجمع کریستالهای ادراری بر روی این هسته می‌گردد.

در حالی که اگر با عمل جراحی سنگ کلیه بطور کامل تخلیه گردد شانس سنگ‌سازی کمی کمتر است ولی این اختلاف خیلی زیاد نیست لذا با توجه به کم خطر بودن و سالمتر بودن سنگ شکنی نسبت به جراحی باز، این اختلاف جزعی باعث ارجحیت جراحی به سنگ شکنی نمی‌گردد.

پس از درمان سنگ چه اقداماتی جهت پیش‌گیری از سنگ‌سازی مجدد لازم است انجام گیرد؟
همان‌طور که گفته شد بیماری که سابقه سنگ‌سازی سیستم ادراری دارد شانس سنگ‌سازی مجدد نسبت به سایر افراد جامعه بالاتر است و هر کسی سابقه‌ای از سنگ ادراری دارد باید مادام العمر اقدامات لازم را جهت جلوگیری از سنگ‌سازی مجدد انجام دهد.
اولین و مهم‌ترین اقدام در پیش‌گیری از سنگ‌سازی، جلوگیری از ایجاد و تجمع کریستال املاح، در ادرار می‌باشد و مهم‌ترین راه جلوگیری از ایجاد کریستال، رقیق کردن ادرار با مصرف زیاد مایعات و کاهش درصد املاح دارای قابلیت رسوب، در ادرار می‌باشد.

مصرف چند لیوان آب در روز برای جلوگیری از سنگ‌سازی کافی است؟
این سؤالی است که بسیاری از بیماران دارای سنگ ادراری می‌پرسند ولی جواب ثابتی ندارد چون براساس شرایط فردی و محیطی متفاوت است ولی به طور کلی بدین صورت می‌توان عنوان کرد که به مقداری باید مایعات مصرف گردد که رنگ ادرار بی رنگ و شفاف باشد لذا بسته به دمای محیط و شرایط فردی از نظر تعریق، میزان مایعاتی که چنین شرایطی را ایجاد کند متفاوت است و در زمستان ممکن است مقدار کمتر مایعات نیز کافی باشد ولی قطعاً در فصول گرم سال مقدار مایعات مصرفی مورد نیاز بسیار بیشتر است تا از سنگ‌سازی ممانعت به عمل آید.

آیا با مصرف دارو می‌توان از سنگ‌سازی پیش‌گیری کرد؟
بلی. داروهای مختلفی در این مورد کارآیی دارند که یا با افزایش حجم ادرار و یا با کاهش میزان کریستالیزه شدن املاح در این راستا کمک کننده است.
و یا با ممانعت در رسوب املاح و کریستاله شدن آن‌ها کمک به دفع آن‌ها از ادرار می‌کند. به عنوان مثال از این داروها هیدروکلروتیازید، آلوپورینول و دی پنیسیلامین و سیترات پتاسیم را می‌توان نام برد که بسته به جنس سنگ و بیماری زمینه‌ای ایجاد کننده سنگ، درمان انتخابی متفاوت است.

آیا مصرف الکل و مشروبات الکلی در درمان سنگ‌های ادراری جایی دارد؟
طبق آمارهای ارائه شده افرادی که روزانه یک لیوان آبجو می نوشند نسبت به سایرین شانس سنگ‌سازی کمتری دارند ولی با توجه به عوارض مصرف الکل، به‌خصوص عوارض کبدی آن، در هیچ یک از برنامه‌های علمی رژیم غذایی تأیید شده پزشکی، جهت درمان و پیش‌گیری از سنگ‌های ادراری الکل جایی ندارد و توصیه نشده است.

دکتر مجید حقیقت - جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری

انواع سنگهای ادراری

همانگونه که قبلاً توضیح داده شد نوع خاصی از سنگ، در اثر عفونت ادراری ایجاد می‌گردد به نام سنگ‌های عفونی (استرویتی) که در این نوع سنگ، رژیم غذایی تأثیر زیادی ندارد.گرچه مصرف دارو یا موادی که PH ادراری را افزایش دهد و قلیایی شدن ادرار را تشدید کند سرعت سنگ‌سازی را بیشتر خواهد کرد.

سنگ اکسالات کلسیم :
شایع‌ترین نوع سنگ علامت‌دار، سنگ اکسالات کلسیم است. ترکیبات اکسالات و کلسیم منجر به بروز کریستال غیرمحلول در آب به نام کریستال اکسالات کلسیم می‌گردد. اگر این ترکیب در روده صورت گیرد منجر به عدم جذب آن و دفع اکسالات کلسیم کرده ولی اگر ترکیب در ادرار صورت گیرد منجر به رسوب آن در ادرار و استعداد ایجاد سنگ گردد.
غذاهای حاوی اکسالات شامل کاکائو، قهوه، نوشابه گازدار و چای و برخی سبزیجات می‌باشد. همچنین نوع سوخت و ساز پروتئین در بدن تولید اکسالات می‌کند ولی بیشترین منبع اکسالات، دریافت آن از طریق مواد غذایی است.

باید توجه داشت اکسالات چند برابر کلسیم قدرت سنگ‌سازی و رسوب دارد به همین دلیل امروزه تأکید بیشتر بر پرهیز از مصرف مواد غذایی حاوی اکسالات می‌باشد و کمتر پرهیز غذایی از کلسیم توصیه می‌گردد مگر مواردی که ثابت گردد جذب بیش از حد کلسیم از روده عامل مؤثر سنگ‌سازی باشد و حتی جهت پیشگیری از سنگ سازی، مصرف مقادیر متوسط کلسیم نیز توصیه می‌گردد. چون کلسیم با ترکیب به اکسالات در روده می‌تواند منجر به دفع اکسالات از روده و کاهش جذب و میزان آن در خون و ادرار و کاهش ایجاد کریستال اکسالات کلسیم در ادرار گردد.

شاهد این مطلب این‌که در مطالعات انجام شده دیده شده که افرادی که روزانه یک لیوان شیر مصرف می‌کنند کمتر از افرادی که اصلاً مصرف شیر ندارند شانس سنگ‌سازی در سیستم ادراری دارند.

آیا امروزه پرهیز غذایی از لبنیات  در رژیم غذایی پیش‌گیری از سنگ‌سازی توصیه می‌گردد؟

جواب این ‌که : البته در مواردی که در بررسی‌ها و آزمایشات ، مشخص گردد که بیماری زمینه‌ای افزایش جذب کلسیم از روده وجود داشته باشد. در چنین فردی میزان کلسیم دریافتی از مواد غذایی عامل اصلی سنگ‌سازی خواهد بود و چنین بیماری لازم است میزان کلسیم موجود در رژیم غذایی در حد خاصی کنترل گردد. در غیر این صورت میزان مصرف متوسط لبنیات به بیماران دارای زمینه‌ی سنگ‌سازی توصیه می‌گردد.که تا 3 لیوان مصرف لبنیات را مجار میدانند.
همچنین مصرف زیاد نمک باعث دفع بیشتر اکسالات و کلسیم از ادرار و بالا رفتن غلظت املاح در ادرار و استعداد بیشتر سنگ‌سازی می‌گردد. لذا پرهیز از مصرف نمک نیز در بیماران با استعداد سنگ‌سازی توصیه می‌گردد.

سنگ اسید اوریکی :
نوع دیگر سنگ سیستم ادراری سنگ اسیداوریکی است که از نظر شیوع در رده بعدی قرار دارد. اسید اوریک نیز از املاح ادراری است که با افزایش غلظت آن در ادرار منجر به رسوب آن و ایجاد کریستال نامحلول اسیداوریکی و تجمع کریستال‌ها باعث تشکیل سنگ اسید اوریکی می‌گردد.

منبع ایجاد  اسید اوریک در بدن از کجاست؟
اسید اوریک از سوخت و ساز پروتئین در بدن ایجاد میگردد . پس میزان مصرف پروتئین در رژیم غذایی در میزان اسید اوریک خون و ادرار تأثیر مستقیم می‌گذارد. همچنین در بیماری نقرس اختلالات آنزیمی در سیکل سوخت و ساز پروتئین، و یا در بیماری‌های مزمن که منجر به تحلیل بافت عضلانی بدن گردد منجر به افزایش اسید اوریک خون و سپس ادرار و ایجاد سنگ اسید اوریکی در سیستم ادراری می‌گردد.

چه رژیم غذایی در موارد سنگ اوریکی توصیه می‌گردد؟
جهت کاهش میزان اسید اوریک خون و ادرار ، کاهش میزان مصرف پروتئین در رژیم غذایی 24 ساعته را به کمتر از 100 گرم توصیه می‌گردد. در مواردی که بیماری خاصی عامل افزایش اسید اوریک باشد همانند بیماری نقرس علاوه بر رژیم غذایی احتیاج به مصرف دارو نیز می‌باشد تا میزان اسید اوریک را در خون و در نتیجه در ادرار کاهش داد.

آیا سنگ سیستم ادراری فقط از یک ملح و کریستال خاصی تشکیل می‌گردد و یا ترکیبی از کریستالها نیز ممکن است باعث سنگ‌سازی گردد؟
گرچه ممکن است سنگ بصورت خالص از تجمع یک ملح و کریستال خاصی تشکیل گردد ولی معمولاً سنگ ادراری از ترکیب کریستالهایی با شکل مشابه و نزدیک به هم تشکیل می‌گردد بعنوان مثال کریستال اسید اوریک و اکسالات کلسیم قادر هستند بصورت ترکیب، باعث تجمع کریستالها و افزایش سایز سنگ بصورت ترکیبی گردند و یا ترکیب املاح آمونیوم و فسفات و کلسیم در سنگ‌های عفونی.

سنگ سیستئینی (cystein)
سیستئین یکی از املاح ادراری است که معمولاً غلظت آن در ادرار بسیار کم است ولی در نوعی بیماری نادر مادرزادی، میزان این ملح در ادرار بسیار بالا می‌رود که منجر به رسوب آن در ادرار و ایجاد سنگ ادراری از سن کودکی گردد که مشخصه تشخیصی این بیماری دیدن کریستال سیستئین در آزمایش ادرار است.


بیمار با سنگ ادراری معمولاً با چه علائمی مراجعه می‌کند؟
همانگونه که گفته شد ممکن است سنگ در سیستم ادراری هیچ‌گونه علامتی ایجاد نکند ولی در صورت حرکت سنگ و ایجاد انسداد و یا تحریک کلیه و مجاری ادراری منجر به ایجاد علامت می‌گردد. بدینصورت تا زمانی که سنگ در کلیه و بدون ایجاد انسداد و تحریک است به‌خصوص سنگ‌های کوچک، هیچ علامتی ندارد.

اگر سنگ بزرگ باشد و بروی بافت کلیه فشار آورد و یا در اثر حرکت سنگ از کلیه خارج گردد و با ورود به حالب (مسیر بین کلیه تا مثانه) ایجاد انسداد کند منجر به دردهای شدید در پهلو، شکم، تهوع و استفراغ و دفع خون از ادرار می‌گردد و یا با حرکت سنگ و ایجاد انسداد در مجرای ادراری باعث احتباس ادراری گردد و یا با تحریک مثانه باعث سوزش و تکرار ادرار شود.

روش تشخیص در این بیماران چیست؟
اولین نکته تشخیصی در سنگ‌های ادراری علامت دار، شکل و فرم درد است که درد معمولاً ناگهانی شروع می‌گردد و از پهلوی یک طرف درد شروع شده به شکم و حتی ناحیه تناسلی ممکن است انتشار یابد و همراه با تهوع و استفراغ و گاهی خونی شدن ادرار. این علائم ممکن است همراه با تب نیز باشد که وجود تب نشانه عفونی بودن سنگ و اورژانسی بودن شرایط بیمار است.

اقدامات پاراکلینیکی چه کمکی در تشخیص می‌کند؟
در آزمایش ساده ادرار، خون و گلبولهای قرمز در ادرار مشاهده می‌گردد که اولین و ساده‌ترین روش تشخیص می‌باشد.
در سونوگرافی ممکن است در مراحل اولیه و حاد حرکت سنگ هیچ نکته کمک کننده‌ای مشاهده نگردد. چون سونوگرافی در ناحیه کلیه و مثانه دقت بالاتری در تشخیص دارد و سنگی که از کلیه خارج شده و هنوز به مثانه نرسیده و در مسیر میانی حالب است با وجود درد شدید ممکن است در سونوگرافی هیچ نکته کمک کننده‌ای مشاهده نشود و سونوگرافی کاملاً نرمال گزارش شود. و یا ممکن است فقط مقداری هیدرونفروز (گشاد شدن کلیه در اثر انسداد درحالب بدلیل عبور و اثر انسداد سنگ) ایجاد کند.

در این‌گونه موارد استفاده از اشعه x و رادیوگرافی کمک کننده است. در 90% موارد در یک عکس ساده از کلیه تا مثانه (KUB) اگر کیفیت گرافی خوب باشد سنگ قابل مشاهده است. در صورتیکه عکس ساده کمک نکند تزریق داروی حاجب و انجامIVP (به اصطلاح عکس رنگی کلیه) کمک کننده است.

البته باید در نظر داشت که این پزشک است که تشخیص دهنده بیماری است نه سونوگرافی و عکس. روش‌های پاراکلینیکی شامل آزمایش و عکس و سونوگرافی به پزشک کمک می‌کند ولی تشخیص اصلی باید توسط پزشک داده شود بطوری که گاهی سونوگرافی و حتی گاهی عکس رنگی و MRI نیز تشخیص دهنده نیست و در نهایت تفسیر و تشخیص پزشک است که تشخیص قطعی و نهایی می‌باشد.

اگر با وجود اقدامات فوق باز تشخیص، قطعی و مسجل نشد آیا روش دیگری جهت کمک به تشخیص می‌باشد؟
البته گاهی به ندرت سی تی اسکن و یا
MRI و در نهایت آندوسکوپی سیستم ادراری (سیستویورتروسکوپی) ممکن است جهت تشخیص قطعی لازم باشد.

درمان دارویی جهت درمان سنگ ادراری چیست؟
اگر سنگ با ایجاد انسداد، موجب درد شده باشد اولین اقدام تسکین درد و علائم بیمار است .که این اقدام با مسکن و داروهای ضد تهوع انجام می‌گردد. سپس در صورتیکه سنگ، در حال حرکت و قابل دفع باشد با توصیه به مصرف مایعات فراوان و حرکت (راهپیمایی، دویدن، طناب زدن) همراه با داروهایی که مسیر عبور سنگ را باز کند کمک به دفع سنگ می‌کند.

تا چه زمان می‌توان جهت دفع سنگ منتظر بود؟
تا زمانی که کلیه آسیب ندیده و علائم بیمار از حد تحمل خارج نباشد و سنگ در حال حرکت باشد می‌توان صبر کرد. یعنی در صورتیکه با وجود درمان دارویی، درد و یا تهوع کنترل نگردد لازم است جهت شکستن و یا خارج کردن سنگ اقدامی انجام گیرد.

چگونه می‌توان مطمئن بود که طی دفع سنگ به کلیه آسیب نمی‌رسد و می‌توان صبر کرد؟
مهم‌ترین عاملی که هنگام دفع سنگ می‌تواند موجب تخریب سریع کلیه گردد عفونت است. اگر عفونت همراه با سنگ باشد موجب بروز تب می‌گردد، دفع سنگ به تنهایی تب ایجاد نمی‌کند پس وجود تب نشان‌دهنده وجود عفونت است و باید بطور اورژانسی اقدامی جهت باز کردن مسیر، و خروج سنگ صورت گیرد تا به کلیه آسیب نرسد.

ولی در صورتیکه تب و عفونت وجود نداشته باشد تا چه زمانی می‌توان منتظر دفع سنگ شد؟
در صورتیکه تب وجود نداشته باشد و درد نیز کنترل شده باشد باید مکرراً هر دو هفته یکبار با سونوگرافی و عکس، وضعیت کلیه و محل سنگ بررسی گردد و در صورت گشاد شدن پیشرونده کلیه (هیدرونفروز)، و یا  درصورتیکه  سنگ در محلی ثابت بماند و حرکت نکند، لازم است تصمیم به شکستن و یا جراحی جهت خروج سنگ گرفته شود. چون گذشت زمان ممکن است منجر به آسیب برگشت‌ناپذیر در کلیه گردد.

آیا شدت درد ارتباطی با میزان آسیب کلیه و یا سایز سنگ دارد؟
جواب خیر است.

شدت درد ارتباطی با وضعیت سلامت و یا آسیب کلیه ندارد و همچنین سایز سنگ ارتباط مستقیم با شدت درد ندارد و حتی معمولاً سنگ‌های بسیار کوچک چون مسیر سیستم ادراری را سریع‌تر طی می‌کند، باعث درد بیشتر می‌گردد و همچنین مراحل پیشرفته آسیب کلیه معمولاً بدون درد است و یا کاهش درد بیمار در حال دفع سنگ ممکن است خود نشانه شروع تخریب کلیه باشد که به اشتباه توسط بیمار با تصور سیر بهبودی، منجر به آسیب بیشتر کلیه می‌گردد و بصورت بی سروصدا کلیه نارسا خواهد شد.


دکتر مجید حقیقت – جراح و متخصص کلیه و مجاری ادرار

سنگ کلیه ، حالب ، مثانه و مجرای ادراری یکی از شایع‌ترین و قدیمی‌‌ترین بیماری‌های شناخته شده بشری است. چنانکه در بررسی اجساد مومیایی شده مصری نیز سنگ در سیستم ادراری مشاهده شده است.
سنگ سیستم ادراری در هر سن و جنس و نژاد و منطقه جغرافیایی ممکن است دیده شود. گرچه شیوع و نوع سنگ بسته به سن و جنس و منطقه متفاوت است.
گفته شد سنگ ادراری در هر سنی ممکن است مشاهده گردد ولی شایع‌ترین سن بروز سنگ‌های ادراری علامت‌دار در مردان و میانسالی ( 50-30 سالگی ) شایع‌تر است در حالی که سنگ‌های بدون علامت در زنان شایع‌تر است.
سنگ مثانه در کودکان و سالمندان شایع‌تر است که دلیل آن شیوع بیماری بزرگی پروستات در مردان سالمند و همچنین فقر غذایی در کودکان و مصرف غذای حاوی غلات فراوان باعث شیوع بیشتر سنگ مثانه در کودکان می‌گیرد.

منظور از سنگ ادراری با علامت و بدون علامت چیست ؟
صرف وجود سنگ درمسیرادراری منجر به ایجاد علامت درد و ناراحتی نمی‌گردد ممکن است سال‌ها سنگی در کلیه باشد ولی هیچ‌گونه علامتی ایجاد نکند. زمانی سنگ علائم ایجاد می‌کند که  انسداد در مسیر ادراری و یا عفونت و یا تحرک دیواره کلیه و یا مثانه باعث ایجاد درد و یا سوزش گردد. لذا معمولاً سنگ پس از حرکت و ایجاد انسداد دردناک می‌گردد.

علت ایجاد سنگ در سیستم ادراری چیست ؟
همانگونه که می‌دانید کلیه با تصفیه خون ، مواد زائد را از بدن دفع می‌کند ، همراه با این مواد زائد ، املاح و عناصری وجود دارد که ممکن است به دلایل مختلف رسوب کرده و با تشکیل کریستال و تجمیع و بزرگ شدن این کریستال‌ها ، ایجاد سنگ کند.

چه عواملی منجر به رسوب املاح می‌گردد ؟
هر عاملی که غلظت این املاح را بالا ببرد می‌تواند منجر به ایجاد کریستال املاح و رسوب آن گردد. مهم‌ترین عامل تغلیظ ادرار، کاهش مصرف مایعات و یا تعریق زیاد می‌باشد ، همچنین ممکن است در اثر اختلال در کارکرد کلیه نوعی از املاح بیش از حد عادی تولید یا دفع گردد و غلظت آن را در ادرار بالا برود.
بعنوان مثال اگر در فردی استعداد ترشح اسید اوریک ادرار بیش از حد نرمال باشد ، افزایش غلظت این ماده در ادرار منجر به ایجاد کریستال و تجمیع و رسوب آن و ایجاد سنگ اسید اوریکی می‌کند.

آیا مشکل کلیه و مثانه نیز در ایجاد سنگ مؤثر است؟
عامل دیگری که منجر به رسوب املاح در ادرار می‌گردد سکون و عدم تخلیه مناسب و یا تخلیه با تاخیر ادرار است. اگر در اثر عاملی مثل مشکل مادرزادی کلیه ،مثلاً تنگی مادرزادی در مسیر خروج ادرار و یا بیماری پروستات ، تخلیه ادرار از کلیه یا مثانه به کندی صورت گیرد و منجر به سکون ادرار در محل و باعث رسوب بیشتر و سریع‌تر املاح و تجمیع بیشتر آن و ایجاد سنگ می‌گردد.

مثالی برای درک بهتر موضوع
بعنوان مثال در مردان سالمند به دنبال بزرگی پروستات منجر به عدم تخلیه مناسب ادرار، و باقیماندن ادرار در مثانه ، منجر به رسوب املاح و ایجاد سنگ مثانه میگردد و یا در اثر تنگی مادرزادی یا اکتسابی در مسیر خروجی ادرار از کلیه ( تنگی محل اتصال گلنچه کلیه به حالب
UPJO) منجر به عدم تخلیه مناسب ادرار از کلیه و در نتیجه گشاد کردن کلیه و رسوب املاح و در نهایت ایجاد سنگ کلیه می‌گردد.

آیا عفونت ادراری ارتباطی با سنگ سیستم ادراری دارد؟
عفونت ادراری و سنگ ، ارتباط دو طرفه با هم دارند. هم وجود سنگ می‌تواند باعث مستعد شدن شرایط برای رشد میکروب و ایجاد عفونت و مقاوم شدن عفونت به درمان گردد و هم خود عفونت ادراری ممکن است عامل اولیه منجر به ایجاد سنگ ادراری گردد.
بدین صورت که برخی انواع میکروب‌ها با قلیایی کردن ادرار و تولید ترکیباتی سرعت رسوب املاح را شدیداً افزایش می‌دهد و در مدت کوتاهی نسبت به سایر سنگ‌ها ممکن است سنگ‌های بزرگ و سنگ‌های شاخ گوزنی تولید کنند که این نوع سنگ‌ها را ، سنگ‌های عفونی ( استرویتی ) می‌نامند و در زنان بسیار شایع‌تر از مردان می‌باشد و معمولاً سنگ‌های بدون علامت را شامل می‌گردد. بدین معنی که ممکن است بدون هیچ علامت ظاهری و دردی ، به تدریج سنگ‌های بسیار بزرگ ساخته شود و کلیه به تدریج تخریب گردد.

آیا منطقه جغرافیایی محل زندگی در بروز سنگ ادراری تأثیری دارد؟
منطقه جغرافیایی هم از طریق عادات غذایی و هم نژادی و ارث می‌تواند در تولید سنگ ادراری مؤثر باشد. ولی مهم‌تر از آن مسئله‌ی آب و هوایی است که شیوع سنگ در مناطق جغرافیایی گرم و خشک بیشتر است و دلیل آن همان مسئله‌ی تغلیظ ادرار و استعداد بیشتر رسوب املاح در ادرار می‌باشد.

نوع آب مصرفی در هر منطقه چه تأثیری در ایجاد سنگ ادراری دارد؟
مهمترین عامل ، حجم آب مصرفی و در نتیجه غلظت ادرار می‌باشد و نوع آب تأثیر کمتری دارد.

براساس نوع و میزان املاح، آب را به دو نوع نرم و سخت تقسیم می‌کنند که تأثیر اصلی که ممکن است نوع آب در استعداد سنگ‌سازی داشته باشد اثر نوع آب بر  ایجاد تمایل در مصرف آب است. بدین صورت که آب سخت (آب سنگین) معمولاً پس از نوشیدن یک لیوان آن، فرد احساس سنگینی کرده و تمایل فرد به مصرف  بیشتر آب کم می‌گردد ولی پس از مصرف آب نرم (آب سبک) فرد احساس سنگینی کمتری داشته و تمایل بیشتری به مصرف آب دارد.
بدین صورت نوع آب از طریق تأثیر در تمایل فرد به مصرف آب بیشتر، مؤثر است نه صرفاً جنس خود آب و میزان املاح موجود در آن.
جهت درک بهتر مطلب می‌توان نوع آب اصفهان را با تهران مقایسه کرد که آب اصفهان سخت و آب تهران نرم می‌باشد و مصرف آب تهران سنگینی بسیار کمتری نسبت به مصرف آب اصفهان در فرد ایجاد می‌کند.

رژیم غذایی چه تأثیری در ایجاد سنگ ادراری دارد؟
رژیم غذایی در صور مختلف بر پروسه سنگ‌سازی تأثیر می‌گذارد. در دوره شیرخوارگی اگر مصرف غذای حاوی غلات زیاد، و فاقد شیر و پروتئین حیوانی باشد منجر به ایجاد سنگ مثانه در کودک می‌گردد که در مناطق با فقر تغذیه ای شایع‌تر دیده می‌شود.
در بقیه موارد خود نوع غذا به تنهایی در فردی که استعداد سنگ‌سازی ندارد تأثیر چندانی در ایجاد سنگ ندارد .  ولی در بیماران با زمینه‌ی سنگ‌سازی نوع رژیم غذایی مؤثر است که بسته به نوع سنگ متفاوت است. لذا بهتر است ابتدا انواع سنگ ادراری توضیح داده شود.

دکتر مجید حقیقت - جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری

 

 

علت اين بيماري، ايجاد خراشيدگي در پوست مقعد به دنبال اسهال طولاني مدت يا يبوست است . اين خراشيدگي باعث انقباض عضله داخلي مقعد مي شود واين انقباض باعث ايجاد درد شديد مي گردد.

علائم اين بيماري چيست ؟
افراد مبتلا به اين بيماري معمولا" با درد هنگام اجابت مزاج مراجعه مي كنند و گاهي نيز از خروج چند قطره خون همزمان با اجابت مزاج شاكي هستند . بعضي از بيماران از درد شديدي كه چند ساعت پس ازاجابت مزاج تداوم دارد شاكي هستند . البته بايد بيماران بدانند كه عليرغم درد شديد و همراهي با خونريزي ، اين عارضه بيماري خطرناكي نمي باشد .

انواع اين بيماري كدام است ؟
زخم مقعد دو نوع حاد و مزمن دارد . در نوع حاد ، زخم سطحي است و با درمان دارويي بهبود حاصل مي شود . افراد مبتلا به انواع مزمن سابقه چندين مرتبه درد هاي مشابه دارند و زخم آنها عمقي است و با برجستگي در مجاور مقعد همراه است. درمان اين گروه افراد مشكل تر است و به جراحي نياز پيدا مي كنند .

روش درمان در انواع حاد چگونه است ؟
براي درمان اين بيماري چند روش وجود درد كه بطور همزمان استفاده مي شوند و تا تاثير كامل، به حدود ده روز زمان نياز است .

الف) استفاده از موادي كه حجم مدفوع را زياد مي كنند و باعث نرم شدن مدفوع مي شوند : با رعايت رژيم غذايي حاوي مواد غذايي فيبردار مانند كلم ، كاهو ، خيار، سيب همراه پوست آن ، ميوه جات ، خاكشير محلول در آب، اسفرزه محلول در آب ، انجير خشك كه آب انداخته شده است و يا دارو هايي مثل پسيليوم ، شربت لاكتولوز يا شربت منيزيم مي توان به اين هدف دست يافت.

ب) نشستن در لگن آب گرم حاوي چند قطره بتادين روزانه سه تا پنج مرتبه و هر بار به مدت حدود بيست دقيقه.

ج) استفاده از داروهاي كاهش دهنده درد كه شامل پماد بي حسي ليدو كائين بطور موضعي يا داروهاي مسكن خوراكي است .

د) استفاده از داروهايي كه باعث افزايش خونرساني به اين ناحيه مي شوند مانند پماد نيترو گليسيرين. اين پماد با اتساع عروق خوني ناحيه مقعد باعث افزايش خونرساني به آن مي شود و در نتيجه به ترميم زخم سرعت مي بخشد. البته استفاده از اين دارو در بعضي افراد باعث سوزش در محل استفاده يا سر درد مي گردد. روش استفاده از آن بطور موضعي روي زخم مقعد دو الي سه مرتبه در روز است .
درمانهاي فوق تقريبا" هميشه باعث بهبود فيشر حاد مي شوند ولي در فيشر مزمن فقط در نيمي ا ز موارد باعث رفع علائم مي شود و بقيه افراد نياز به جراحي دارند.

روش درمان در انواع مزمن چگونه است ؟
انواع مزمن كه به به درمان دارويي جواب ندهند بايد تحت جراحي قرار گيرند . روش جراحي به اين صورت است كه قسمتي از عضله داخلي مقعد كه دچار انقباض شده است برش زده مي شود. اين امر باعث مي گردد كه انقباض رفع شود و درد بيمار ازبين برود . پس از رفع درد ، زخم مقعد تدريجا" بهبود خواهد يافت. پس از عمل درد مربوط به بيماري از بين مي رود ولي درد مربوط به برش و انجام جراحي تا چند روز تداوم دارد.

آيا عمل جراحي با عارضه اي همراه است ؟
بله .انجام جراحي در بعضي افراد باعث بي اختياري مختصري در دفع گاز مي شود كه تدريجا" پس از چند ماه مرتفع خواهد شد . در بعضي افراد خونريزي تداوم خواهد داشت كه پس از دو هفته رفع مي شود و بعضي افراد پس از عمل احتباس ادرار پيدا مي كنند كه پس از 24 ساعت رفع مي شود .

مدت بستري چقدر است ؟ پس از عمل جراحي چه مدت استراحت در منزل نياز است ؟
مدت بستري بين يك تا دو روز است و مدت استراحت در منزل بين سه تا پنج روز مي باشد.

پس از عمل چه اقداماتي را بايد انجام داد ؟
پس از عمل تا حدود يك ماه روشهاي درماني ارائه شده در قسمت درمان انواع حاد فيشر را بايد بكار بست .

آيا درمان ديگري هم براي انواع مزمن وجود دارد ؟
بله . با تزريق دارويي به نام بوتولونيوم به طور موضعي به داخل عضله مقعد ، مي توان انقباض آن را رفع نمود . تاثير اين روش پس از حدود يك هفته ظاهر مي شود و احتمال بازگشت بيماري نيز وجود دارد كه نياز به تزريق مجدد را الزامي مي كند هزينه مربوط به تهيه اين دارو به نسبت زياد است .

دکتر سیدمحمدرضا حکیمیان – متخصص جراحی عمومی

آلرژی واکنش سیستم ایمنی بدن است و هنگامی ایجاد می شود که سیستم ایمنی ماده ا ی را که معمولاً برای بدن بی ضرر است اشتباهاً به عنوان ماده ای زیان آور شناسایی می کند و بر علیه آن وارد عمل می شود. بدن انسان به طور معمول در مقابل عوامل مضری مانند ویروسها و باکتریها از خود دفاع می کند. اما گاهی اوقات این دفاع در مقابل مواد بی ضرری مانند گرد و غبار ، کپکها ، یا گرده ی گیاهان صورت می گیرد.

سیستم ایمنی بدن در مقابل این مواد واکنش نشان داده و مقدار زیادی پادتن می سازد . ماده‌ای كه موجب آلرژی در یك فرد می‌شود ، ممكن است هیچ اثری در دیگری نداشته باشد. برخی از مواد حساسیت‌زاتر از دیگران هستند

آلرژن چیست ؟
به موادی که واکنش آلرژیک ایجاد می کنند ، اصطلاحاً آلرژن گفته می شود. وشامل:
1- دانه ی گرده گیاهان. ( فصل شروع گرده افشانی گل‌ها ممكن است از فروردین یا اردیبهشت شروع شده و تا آذر ادامه یابد.) بیشترین گرده ها توسط درخت‌ها ( توسكا ، درخت زبان گنجشك ، قان ، سرو ، نارون ، افرا ، توت ، بلوط ، صنوبر ، چنار ، گردو و سدر)

علف‌ها ( برمودا ، چمن آبی فام ، علف هایی كه در درخت‌زارها می رویند ، علف چاودار ، علف ترش ، علف شیرین و دم گربه چمنی) و علف‌های هرز ( بوته های خشك كه برای سوزاندن به كار می روند ، پیر بهار ، خاربن روسی ، بشنیزه و خار غلتان) در هوا پراكنده می‌شوند.

2- کپک ها. كپك ها در محیط خانه و بیرون وجود دارند.
كپك‌های محیط خانه در زیرزمین‌ها ، حمام ها ، مرطوب كننده‌های هوا و قوطی‌های آشغال ، خلاصه هر كجا كه رطوبت است رشد می‌كنند.
كپك‌های بیرون از محیط منزل كه از بهار تا اول فصل یخبندان وجود دارند ، نیز در شرایط نم و رطوبت رشدونمو می‌كنند ، آنها عاشق چوب‌های در حال فساد و تباهی ، توده انباشته برگ های خیس و نیز محل‌های تهیه كود گیاهی هستند(توجه داشته باشید كپك‌هایی كه حساسیت‌زا هستند ، همان‌هایی نیستند كه خوردنشان مسمومیت‌زا است )

3- گرد و غبار خانگی ، جانداران میکروسکوپی مانند مایت و گرد و غبار حاوی مواد دفعی و اجزای بدن آنها.
مایت‌های : این خویشاوندان میكروسكوپی عنكبوت و ساس در لابه‌لای تار و پود پارچه‌ها ، ملحفه‌ها ، فرش و مبلمان زندگی می كنند و غذایشان ذرات ریخته‌شده پوست بدن ماست. اجساد فاسد شده مایت‌های مرده و مدفوع شان دارای پروتئین بسیار حساسیت‌زایی هستند.

در یك اتاق در بسته ، این ذرات مدفوعی می‌توانند تا 20دقیقه در هوا معلق بمانند و از طریق عمل دم ، وارد ریه‌های افراد شوند. بهترین شرایط برای رشد مایت‌ها ، حرارت 25 درجه سانتی‌گراد و رطوبت 75 درصد است. این موجودات میكروسكوپی 8پا دارند. در انتهای هر یك از پاهای آنها قلاب و بادكش وجود دارد؛ بدین ترتیب مایت‌ها می‌توانند به ملحفه ، لباس‌ها ، اسباب‌بازیهای نرم كودك و اثاثیه قدیمی خانه بچسبند. آنزیمهای موجود در ذرات مدفوع این جانداران ریز به حدی قوی است كه می‌تواند با تاثیر روی سلولهای راه‌های هوایی تنفسی ، دستگاه ایمنی را در این محل به واكنش وادارد

4- پروتئینهای حیوانی ، روغن و مواد دفعی حیوان. ( پروتئین‌های موجود در بزاق حیوانات به ویژه گربه كه هنگام تمیز‌كردن خودش آن را با زبان به پوست و موهایشان می مالند ، بسیار حساسیت‌زا است.
همین طور مو و قطعات جدا و خشك شده پوست كه از بدن حیوانات خانگی در محیط خانه پراكنده می‌شوند ، نیز حساسیت‌زا هستند. ادرار موش و مدفوع سوسك نیز دارای پروتئین‌های حساسیت‌زا هستند .

5- مواد شیمیایی صنعتی. ( قرارگیری در معرض مواد شیمیایی دارای رایحه یا بوی قوی مانند اسپری مو ، عطر یا رنگ نقاشی.
6- غذاها و داروها.
1- كرفس
تمام آلرژی‌ها یكسان بوجود نمی آیند ، و سندرم آلرژی دهانی (
OAS ) یكی ازانواع حالت‌هایی است كه كمتر مورد بحث بوده است و كرفس یكی از غذاهایی است كه در بعضی افراد این نوع آلرژی را بوجود می‌آورد.
در این نوع آلرژی ، پوست ، حساسیت پیدا می‌كند و دچار خارش گردیده و دور لب‌ها متورم می‌شود. آسم و حالت تهوع و حتی در برخی موارد شوك " آنافیلاكسی " ، از دیگر علایم این نوع آلرژی می‌باشند.

2- كنجد
3- شیر
شیرگاو ، یكی از رایج‌ترین غذااهای آلرژی‌زا ، بخصوص برای كودكان ، درسطح دنیا است. طبق گزارشات ، حدود 5- 2 درصد از كودكان زیر یك‌سال نسبت به شیر گاو آلرژی دارند. اكثر پزشكان به والدین توصیه میكنند ، قبل از اینكه كودكشان مرحله مهم زندگی ، یعنی یك‌سالگی را پشت سرگذارد ، به او شیر گاو ندهند.

 مراقب باشید آْلرژی نسبت به شیر را با عدم تحمل لاكتوز شیر اشتباه نگیرید.  عدم تحمل شیر ، ناشی از هضم نشدن ، گاز و ایجاد نفخ است و مانند آلرژی روی سیستم ایمنی بدن تاثیر نمی‌گذارد.

4- تخم‌مرغ  برخی افراد به زرده و برخی به سفیده ( برخی دیگر به هردوی آن ) آلرژی دارند كه هركدام از آن‌ ، دارای پروتئین‌های خاصی است كه حساسیت زاست.
5- سویا در برخی غذاها هم دارای ذرات قارچ و كپك هستند مانند پنیر ، قارچ‌ها ، خشكبار ، سس‌سویا و سركه. در افرادی كه نسبت به قارچ‌ها حساس هستند ، این غذاها می‌توانند باعث بروز علائم آلرژی شوند.  كودكان زیر 6ماه ممكن است به شیر ، تخم‌پرندگان و سویا حساسیت نشان دهند. بزرگترها علاوه بر این موارد به ماهی ، بادام زمینی ، غلات ، سیب و هلو هم با فراوانی بیشتری آلرژی نشان دهند. جالب است بدانیم كه اكثر مواد موجود در غذاها به‌خودی خود آلرژی‌زا نیستند.

كارهایی كه روی این خوراك‌ها انجام می‌شود تا نگهداری درازمدت آن را میسر سازد ، مانند حرارت دادن ، بسته‌بندی و اینگونه موارد طوری روی مواد غذایی تاثیر می‌گذارد كه برخی از آنها را به‌شدت آلرژی‌زا می‌كند.

7- پر پرندگان.
8- سوسکها و مواد دفعی آنها.

ممکن است هورمونها ، استرس ، سیگار ، عطرها و اسانسها ، یا سایر محرکهای محیطی در ایجاد آلرژی در افراد مستعد نقش داشته باشند.
برخی از افراد نسبت به بالشت‌های كُرك و پر ، پشم ، یا برخی از انواع پتوها آلرژی دارند.

واکنش آلرژیک کجا و چرا ایجاد می شود ؟
یک واکنش آلرژیک ممکن است در هر جای از بدن اتفاق بیفتد. مانند بینی ، گوش،سینوسها ، گلو ،چشم ،پوست ، ریه ها،معده و روده در واقع سلولهای ایمنی در این قسمتها واقع شده اند تا با عوامل مهاجمی که از طریق استنشاق یا بلع وارد می شوند و یا در تماس با پوست قرار می گیرند مقابله کنند.

آلرژی چه علائمی ایجاد می کند ؟
واکنش سلولهای ایمنی در مقابل آلرژن منجر به ایجاد علائم می شود. شامل:
١- بینی : گرفتگی و احتقان بینی ، عطسه ، خارش بینی ، ترشح از بینی ،
2- گوش :خارش گوشها.
3- سینوس : ترشحات پشت حلق ، سرفه های هنگام خواب
4- گلو : خارش سقف دهان،تورم لوزه ها
5- چشم : التهاب ملتحمه ی چشم ، که چشمها قرمز و مرطوب به نظر می رسند و گاهی ترشح و خارش دارند.
6- پوست : التهابهای پوستی ، که نواحی از پوست خشک ، قرمز و خارش دار می شود ، کهیر
7- ریه ها : آسم ( مشکل در تنفس به صورت کوتاه شدن نفس ، سرفه و خس خس سینه )روی می دهد.
8- معده و روده : استفراغ،دل درد

چه کسانی در خطر آلرژی هستند ؟
آلرژی می تواند در هر فردی بدون توجه به سن ، جنس ، نژاد یا وضعیت اقتصادی-اجتماعی روی دهد. معمولاً آلرژی در بچه ها شایعتر است اما می تواند برای اولین بار در هر سنی رخ دهد و یا سالها پس از بهبودی عود کند. عوامل ژنتیکی در این زمینه دقیقاً شناخته نشده اند ، اما به نظر می رسد زمینه ی خانوادگی و ارثی در این مورد وجود داشته باشد.

كودكی كه هیچ‌یك از والدین وی به آلرژی ابتلا ندارند با احتمال 20 درصد ممكن است دچار آلرژی شود. اگر فقط یكی از والدین آلرژی داشته باشند ، احتمال درگیری فرزند با آلرژی در حدود 30 درصد است و اگر والدین یك كودك گرفتار آلرژی باشند ، فرزند آنها با احتمال 40 تا 75 درصد آلرژی خواهد داشت. 40 درصد جمعیت عمومی آتوپیك هستند؛ یعنی از نظر ژنتیك مستعد بروز آلرژی هستند . اغلب علائم آلرژی به تدریج در طول یک دوره ی زمانی شکل می گیرد .افرادی که از آلرژی رنج می برند ممکن است آنقدر به علائم خود عادت کرده باشند که علائم مزمنی مانند عطسه یا گرفتگی بینی را غیر معمول تصور نکنند.

آلرژی چگونه تشخیص داده می شود ؟
معاینه و گرفتن تاریخچه ی بیماری توسط پزشک انجام می شود. ممکن است پزشک از آزمایشهایی مانند تست پوستی یا نوعی آزمایش خون استفاده کند.

پیشگیری؛ بهترین درمان
اگر ماده آلرژی‌زا شناخته شده است ، فرد حساس باید از آن ماده دوری كند. از آن جا كه بسیاری از بیماران به مایت‌های موجود در گرد و غبار خانگی حساسیت دارند ، رعایت كردن نكات زیر را توصیه می‌كنیم: هر هفته تمام ملحفه‌ها ، روكش‌ها ، پرده‌ها و اسباب بازی‌های نرم در آب 60درجه سانتی‌گراد شسته شود. هوای داخل محیط‌های سر‌بسته باید تهویه مناسبی داشته باشد ، به‌گونه‌ای كه از رطوبت داخل آن بكاهد. فرش‌ها باید به‌طور مرتب با جارو‌برقی دارای فیلتر ذرات ریز غبارگیری شود.

در غیر این صورت از فرش صرف‌نظر كنید و كف محل را با سرامیك یا پاركت چوبی مفروش كنید. در فصول گرده افشانی پنجره‌ها را بسته نگه دارید و در فضاهای روباز از ماسك استفاده كنید. هیچ حیوان یا پرنده خانگی را حتی برای مدت كوتاه به خانه راه ندهید. اگر در مناطق مرطوب زندگی می‌كنید مانند سواحل دریا ، بهتر است از دستگاه‌های كاهش رطوبت استفاده كنید تا میزان رطوبت اماكن سربسته زیر 50 درصد باشد.

هرازگاهی حمام و سایر مناطق مرطوب را با محلول آمونیاك 5درصد شست‌وشو دهید. این كار امكان رشد كپك‌ها را به حداقل می‌رساند. در ساعات اوج آلودگی هوا یا وجود هاگ‌های قارچ در هوا از قرار گرفتن در معرض هوای آزاد خودداری شود.

درمان آلرژی چیست ؟
درمان آلرژی با توجه به سن ، جنس ، سابقه ی پزشکی ، وسعت بیماری ، تحمل بیمار در مورد داروها ، درمانها و فرایندهای درمانی و طول دوره ی بیماری توسط پزشک انجام می شود. دوری از مواد آلرژن ، بسیار کمک کننده است. داروهای خاصی بسته به علائم آلرژی مورد استفاده قرار می گیرند.

دکتر ثناگویی - متخصص بیماریهای عفونی

بحث اسهال در شیرخواران و اطفال بسیار پیچیده میباشد که برای بصورت خلاصه به نکات مهم ان اشاره میشود .  بنابر یک اصل در مورد اجابت مزاج شیرخواران از سه بار دفع مدفوع در یک روز تا روزی سه بار طبیعی محسوب میگردد .
بطور کلی در درمان اسهال مهمترین نکته تامین اب و الکترولیتهای بدن میباشد و تا وقتی که مطمئن به وجود عامل عفونی در اسهال نباشیم به هیچ وجه نیاز به استفاده از انتی بیوتیک نمیباشد.
در بررسی کودک مبتلا به اسهال ابتدا باید در مورد کاهش حجم مایعات بدن کودک مطمئن شویم برای این کار باید مناطقی مانند مخاط داخل دهان را بررسی کنیم اگر دهان کودک خیس و پراب بود هنوزحجم مایعات بدن در حد قابل قبول است .
مورد بعدی گود رفتن چشم بیمار است که در صورت وجود این حالت نشاندهنده کم ابی شدید کودک میباشد و همچنین مسئله بعدی قوام پوست کودک است که در صورت کم ابی شدید پوستی که با دست جمع شود به راحتی به حالت اول باز نمیگردد که اینهم نشاندهنده کم ابی بدن کودک است
مهمترین نکته در کودک مبتلا به اسهال وجود و حجم ادرار کودک میباشد اگر کودک ادرار نداشته باشد و یا حجم ادرار شدیدا کم شده باشد نشان دهنده کمبود شدید مایعات است و نیازمند درمان پزشکی و مراجعه صددرصد به پزشک را دارد .
توجه :‌ در شیرخواران مبتلا به اسهال به هیچ وجه نباید شیر مادر قطع شود بلکه باید جهت جبران مایع از دست رفته تا حد ممکن دفعات تغذیه با شیر را افزایش داد.
بسیاری از شیرخواران در هنگام دندان در اوردن دچار اسهال میشوند که بعضی از مادران انرا ناشی از دندان میدانند در حالی که دلیل علمی برای این مطلب وجود ندارد و تنها موردی که میتواند در این مورد دخیل باشد به دهان بردن هر چیز از جانب کودک در این سن میباشد که میتواند به علت الوده بودن باعث اسهال هم بشود .

درمان

همانطور که گفته شد مهمترین نکته در درمان اسهال تامین مایعات و املاح بدن ( که در اثر اسهال کاهش یافته است) میباشد
اولین و شاید مهمترین دارو که استفاده بسیار راحتی دارد او –آر- اس(ors ) میباشد
در مورد نحوه استفاده از این محلول مسائل زیادی برای مادران محترم وجود دارد . بطور کلی محلول او-ار-اس دستور العمل مشخص و واضحی دارد . یک بسته پودر را باید در یک لیتر اب ‌‌‌‌‌‌‌(معادل سه تا چهار لیوان اب بسته به اندازه لیوان ) بطور کامل حل کرد و در مدت بیست و چهار ساعت ( بسته به حجم اب از دست رفته ) انرا مصرف نمود .
مسئله مهم در ساختن او-ار-اس اینست که محلول تهیه شده را نباید با با چیز دیگری مخلوط کرد .محلول او- ار- اس به علت مخلوط بودن شکر و نمک خوش طعم نمیباشد ولی باید با همین طعم مصرف شود و ماده دیگری با آن مخلوط نشود .
مادران محترم میتوانند در مواقع لزوم محلول فوق را با مخلوط کردن دو قاشق مربا خوری نمک و یک قاشق مربا خوری شکر در یک لیتر اب ( البته فقط در مواقع اورژانس چرا که محلول او-ار-اس در تمامی داروخانه ها موجود است و برای تهیه ان نیازی به نسخه پزشک نمیباشد ) تهیه نمایند .
مصرف داروهای دیگر مانند انتی بیوتیکها با توجه به تنوع علت اسهال و تخصصی بودن ان بهیچ وجه بدون مراجعه به پزشک توصیه نمیگردد.
در خاتمه اگر بخواهیم بطور خلاصه در مورد اسهال جمع بندی داشته باشیم اینست که هنگامی کودکمان مبتلا به اسهال است شدیدا مراقب کاهش حجم مایعات بدن وی باشیم ( خیس بودن دهان . چروکیده نبودن پوست – گود نرفتن چشم) و در صورت عدم شرایط فوق همراه با شروع محلول او-ار-اس به پزشک مراجعه کنیم .

نکات پرستاری

مدفوع نوزاد و شیرخوار قوام شل داشته که علت آن عبور سریع غذا از سیستم گوارشی می باشد . همزمان با تکامل سیستم گوارش ، مدفوع نیز تدریجا ظاهری مثل فرد بالغ پیدا می کند.
نوزادان اکثرا چربیهای موجود درشیر انسان را جذب می کنند ولی در جذب چربی مربوط به شیر گاو دچار اشکال می شوند .
اسهال با آبکی بودن یا افزایش تعداد دفعات مدفوع نسبت به مدفوع طبیعی مشخص می شود . مدفوع در شیرخوارانی که از پستان مادر تعذیه می شوند ممکن است چند بار در روز باشد در حالیکه تعذیه با شیرخشک سبب می شود روزانه و یا دو روز یکبار اجابت مزاج داشته باشند . پس دفعات اجابت مزاج با توجه به نوع تعذیه شیرخوار متفاوت است .

عوامل ایجاد کننده اسهال

غذا:

‌ترکیب نامناسب شیر یا شیوه تغذیه ، تغذیه بیش از حد

عفونتها سیستم گوارشی :

کبوتر خانگی یا مرغ ممکن است منشاء عفونتهای سالمونلائی خانه را فراهم سازد به این دلیل کودکان پس از دست زدن به این پرندگان باید دستهای خود را حتما بشویند .

عفونتهای غیر گوارشی :‌

مثل عفونت سیستم تنفسی یا اداری یا گوش میانی

مصرف آنتی بیوتیکها :

چون باکتریهای طبیعی روده را تغییر می دهند

- تنش عاطفی :
 
خستگی زیاد یا هیجان
 
حساسیتهای غذائی
- یکسری بیماریهای :
مثل سوء جذب (‌سلیاک ) یا عیوب روده
به مسائل زیر حتما توجه کنید .
1- وجود خون در مدفوع
2- وجود تب و دل درد
3- کاهش هوشیاری

دکتر بیژن بابایی

نشانه های وجود اختلال در غده تیروئید كدامند؟
1- خستگی، اضطراب، بی خوابی 
2- كاهش وزن با وجود زیاد شدن اشتها
3- افزایش ضربان قلب
4- افزایش تعریق بدن
5- تحمل نكردن گرما
6- سوزش چشم
7- اختلال در فرو بردن آب دهان
8- ضعف ماهیچه های بدن

چه موقع نزد پزشك برویم؟
در صورت مشاهده هر یك از علائمی كه در بالا ذكر كردیم به پزشك مراجعه كنید تا با معاینه و آزمایش خون، وجود یا عدم وجود بیماری در شما به موقع تشخیص داده شود تا بتوانید هرچه زودتر برای درمان آن اقدام كنید.

عوامل بروز اختلال كدامند؟
علت های گوناگونی برای ابتلا به بیماری های مرتبط با این غده مهم وجود دارد كه از جمله آنها می توانیم به اختلال در سیستم ایمنی بدن، عوامل ژنتیكی، اختلال هورمونی در بدن، عمل جراحی، قرار گرفتن در معرض پرتوهایی كه به بدن آسیب می رسانند، عادات غذایی و كمبود ید در نوع تغذیه اشاره كنیم.

چند توصیه:
1- هر چند وقت یك بار ناحیه گردن خود را تحت معاینه قرار دهید.
2- اگر  تیروئید شما پركار است سبزیجات را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
3- سیگار نكشید. تحقیقات بسیاری ثابت كرده اند كه استعمال دخانیات بر غده تیروئید تأثیر می گذارد و اگر هم در این غده اختلال وجود داشته باشد، بیماری آن را تشدید می كند.
4- برای درمان بیماری خود می توانید از مكمل هایی چون ویتامین ث و ب كمپلكس استفاده كنید. البته هرگز از یاد نبرید كه بدون مشورت با پزشك برای خود نسخه ای تجویز نكنید!

منبع: هموطن سلام

بيماري مالتيپل اسكلروزيس (Multiple Selerosis) يا تصلب متعدد كه به اختصار به آن ام اس (MS) گفته مي شود. يك بيماري مزمن دستگاه اعصاب مركزي (يعني مغز و نخاع) مي باشد. در حال حاضر در حدود دو ميليون نفر در سرتاسر دنيا دچار اين بيماري مي باشند كه حدود سيصد هزار نفر از آنها در ايالات متحده آمريكا زندگي مي كنند.
بحث هاي زيادي در اين زمينه وجود دارد كه آيا بيماري ام اس در تمام طول تاريخ، بشر را گرفتار مي ساخته است يا فقط از حدود 200 سال پيش براي انسانها مشكل ساز شده است. اگر چه مداركي از تاريخ باستان وجود دارد كه علايمي از بيماري اي مشابه بيماري ام اس را توصيف مي كند، اما پزشكان مطمئن نيستند كه آن چيزي كه توصيف شده است، ام اس مي باشد يا يك بيماري ديگري كه در بعضي ويژگيها مشابه ام اس مي باشد.
خواه بيماري ام اس از چند هزار سال پيش وجود داشته است و يا اينكه در چند قرن اخير ايجاد شده باشد، تا سال 1835 ميلادي هنوز بطور رسمي توصيف نشده بود. تاريخدانها اولين توصيف علايم باليني ام اس را در كتابي كه توسط دكتر ژان كروويليه (Jean Cruveilhier) استاد دانشكده پزشكي پاريس در فرانسه نوشته شده است، پيدا كرده اند. دكتر ژان كروويليه در اين كتاب در مود چندين بيمار دچار ضعف پيشرونده، فلج دستها و پاها، اختلال در بينايي، اسپاسم يا گرفتگي عضلات و چند علامت ديگر توضيح داده است. همچنين بيان كرده است كه در معاينه و بررسي نخاع اين افراد، مناطقي خاكستري از بافت اسكار (جاي زخم) ديده مي شود كه او آنها را لكه يا نقطه ناميد. دكتر ژان كروويليه اين بيماري را "فلج بر اثر تحليل و از بين رفتن رشته هاي خاكستري نخاع" توصيف نمود.

الگوهاي علايم بيماري
 
از آنجايي كه بيماران مبتلا به ام اس مي توانند داراي درجات مختلفي از علايم و مشكلات جسمي، روحي و رواني باشند، پزشكان به اين بيماري بايد بصورت الگوهايي كه ايجاد مي كند نگاه كنند و نه اين كه با ديدن يك علامت خاص، تشخيص ام اس را براي بيمار بدهند.
هيچ آزمايش خاصي وجود ندارد كه تنها با انجام آن بتوان به تشخيص بيماري ام اس رسيد. يك پزشك عمومي وقتي مشكوك شود كه بيمارش ممكن است به بيماري ام اس دچار شده باشد معمولاً او را به يك متخصص اعصاب ارجاع مي دهد. متخصص اعصاب در برخورد با اين بيماران، ابتدا شروع به ارزيابي وضعيت و علايم آنها در طي مدت زمان مشخصي مي نمايد. با مشاهده بروز بعضي از علايم بيماري و انجام آزمايشهايي براي رد كردن ساير بيماريها، متخصص مغز و اعصاب قادر خواهد بود كه تشخيص بيماري ام اس را بدهد. اين الگوهاي بيماري شامل دو حمله عصبي مجزا كه حداقل يك ماه از هم فاصله داشته باشند و يا اينكه يك سري از حملات پيشرونده كه در طي شش ماه ايجاد مي شوند، مي باشد. براي تشخيص ام اس همچنين لازم است با انجام آزمايشهايي مشخص گردد كه بيش زا يك منطقه در سيستم عصبي مركزي وجود دارد كه ميلين آن آسيب ديده است (ايجاد پلاك)
با وجود چنين معيارهاي تشخيصي، چند ماه و يا حتي چندين سال لازم است تا پزشك بتواند تشخيص بيماري ام اس را در يك فرد بدهد. بعضي از علايم بيماري خيلي به آهستگي پيشرفت مي كنند و حملات بعضي از بيماران نيز به فواصل خيلي طولاني از يكديگر ايجاد مي شود. براي مثال خانم نانسي كه 36 سال سن دارد ابتدا متوجه شد كه يك چشمش تار شده است. او به چشم پزشك مراجعه نمود اما چشم پزشك هيچ مشكلي را در چشمهاي او پيدا نكرد و به همين دليل او را نزد يك متخصص مغز و اعصاب فرستاد. متخصص مغز و اعصاب نيز با انجام آزمايشاتي هيچگونه مشكلي را پيدا نكرد. بعد از مدتي چشم خانم نانسي دوباره وضعيت طبيعي خود را به دست آورد و بهبود يافت اما يكسال بعد دچار دردي پاي چپش شد. دوباره به متخصص مغز و اعصاب مراجعه كرد و اين بار نيز هيچ مشكلي يافت نشد. با اين حال، وقتي بعد از مدتي دست راست او دچار سوزش و گزگز شد، پزشك براي او تقاضاي انجام آزمايشهايي را نمود و مشخص شد كه او دچار پلاكهاي عصبي است و در نتيجه به تشخيص بيماري ام اس رسيدند.

شرح بيماري 
اسكلروز متعدد (اِم‌. اِس) يك‌ اختلال‌ مزمن‌ درگيركننده‌ بسياري‌ از عملكردهاي‌ دستگاه‌ عصبي‌. يك‌ سوم‌ بيماران‌ داراي‌ بيماري‌ خفيف‌ و غيرپيشرونده‌ هستند. در يك‌ سوم‌ ديگر بيماري‌ پيشرفت‌ آهسته‌اي‌ دارد و در يك‌ سوم‌ باقيمانده‌ پيشرفت‌ بيماري‌ سريع‌ است‌. اين‌ بيماري‌ بزرگسالان‌ جوان‌ (سنين‌ 40-20 سال‌) از هر دو جنس‌ را مبتلا مي‌سازد ولي‌ در خانم‌ها شايع‌تر است‌.

علايم‌ شايع‌

مراحل‌ زودرس‌:
اختلالات‌ چشمي‌ مبهم‌ نظير تاري‌ ديد يا دوبيني‌ متناوب‌
ضعف‌؛ اختلال‌ در راه‌ رفتن‌ يا حفظ‌ تعادل‌
اختلال‌ حسي‌ مبهم‌ يا كرختي‌ و گزگز كردن‌
مراحل‌ ديررس‌:
ضعف‌ قابل‌ توجه‌؛ لرزش‌
مشكلات‌ تكلم‌
بي‌اختياري‌ مدفوع‌ يا ادرار
نوسانات‌ خلقي‌ زياد
ناتواني‌ جنسي‌ در مردان‌ نوع‌ علايم‌ بين‌ بيماران‌ مختلف‌ بسيار متفاوت‌ است‌. گاهي‌ علايم‌ بيماران‌ به‌ اشتباه‌ به‌ مشكلات‌ روحي‌ يا عصبي‌ نسبت‌ داده‌ مي‌شود.

علل‌
علل‌ آن‌ ناشناخته‌ است‌. تحقيقات‌ در اين‌ باره‌ حاكي‌ از آن‌ است‌ كه‌ مولتيپل‌ اسكلروز (ام‌. اس‌) ممكن‌ است‌ ناشي‌ از يك‌ اختلال‌ خودايمني‌ يا يك‌ ويروس‌ داراي‌ فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري آهسته‌ باشد. لكه‌هايي‌ از ماده‌ سفيد در مغز و نخاع‌ تخريب‌ شده‌ و نمي‌توانند تحريكات‌ عصبي‌ طبيعي‌ را منتقل‌ كنند.

عوارض‌ افزايش‌دهنده‌ خطر
كودكان‌ و نوجوانان‌ رشد يافته‌ در آب‌وهواي‌ سرد. مهاجرت‌ بعدي‌ به‌ به‌ منطقه‌اي‌ با آب‌وهواي‌ گرم‌ در جلوگيري‌ از بروز بيماري‌ مؤثر نيست‌.
وجود سابقه‌ خانوادگي‌ اين‌ بيماري‌

پيشگيري‌

در حال‌ حاضر قابل‌ پيشگيري‌ نيست‌ ولي‌ دوره‌هاي‌ عود بيماري‌ با درمان‌ كوتاه‌ مي‌شود. از عفونت‌ كه‌ موجب‌ عود بيماري‌ مي‌شود پيشگيري‌ كنيد.


عواقب‌ مورد انتظار
گاهي‌ بهبود خودبه‌خود رخ‌ مي‌دهد. ولي‌ در بيشتر موارد، ام‌. اس‌ غيرقابل‌ علاج‌ است‌. علايم‌ آن‌ قابل‌ تسكين‌ يا كنترل‌ است‌، و اين‌ بيماري‌ اغلب‌ براي‌ ماه‌ها تا سال‌ها پايدار باقي‌ مي‌ماند. به‌ طور شايع‌ بيماران‌ تا 30-20 سال‌ پس‌ از بروز بيماري‌ زنده‌ مي‌مانند.
تحقيقات‌ علمي‌ درباره‌ علل‌ و درمان‌ اين‌ بيماري‌ ادامه‌ دارد و اين‌ اميد وجود دارد كه‌ درمان‌هايي‌ مؤثرتر و نهايتاً علايج‌بخش‌ عرضه‌ گردند.

عوارض‌ احتمالي‌
عفونت‌هاي‌ مجاري‌ ادرار ناشي‌ از اختلالات‌ دفع‌ مدفوع‌ يا ادرار
زخم‌هاي‌ فشاري‌ ناشي‌ از بستري‌ طولاني‌ مدت‌
يبوست‌ ناشي‌ از عدم‌ تحرك‌

درمان‌
 
اصولي‌ كلي‌
آزمون‌ خاصي‌ براي‌ تشخيص‌ اين‌ بيماري‌ وجود ندارد. بررسي‌هاي‌ تشخيصي‌ ممكن‌ است‌ شامل‌ سي‌تي‌ اسكن‌، ام‌آرآي‌، پاسخ‌ فراخوانده‌ بينايي‌ (پاسخ‌ الكتريكي‌ نسبت‌ به‌ تحريك‌ يك‌ دستگاه‌ حسي‌)، آزمايش‌ مايع‌ نخاع‌ و معاينه‌ فيزيكي‌ باشد.
اين‌ بيماري‌ درمان‌ اختصاصي‌ ندارد. فروكش‌ بيماري‌ خودبه‌خود رخ‌ داده‌ و ارزيابي‌ ميزان‌ موفقيت‌ درمان‌ را مشكل‌ مي‌سازد.
حمايت‌هاي‌ روحي‌ رواني‌. تشويق‌ و اطمينان‌ دادن‌ به‌ بيماران‌ جهت‌ كمك‌ به‌ جلوگيري‌ از پيدايش‌ نااميدي‌ به‌ درمان‌ ضروري‌ است‌.
براي‌ ادراره‌ يك‌ زندگي‌ طبيعي‌ تا حدامكان‌ تلاش‌ كنيد ولي‌ خود را خسته‌ نكيند.
از محيط‌هاي‌ گرم‌، حتي‌ از دوش‌ آب‌ داغ‌ گرفتن‌، اجتناب‌ كنيد. گرما مي‌تواند به‌ طور موقت‌ علايم‌ را تشديد كند.
از ماساژ مكرر نواحي‌ درگير استفاده‌ كنيد. اين‌ كار به‌ پيشگيري‌ از ايجاد جمع‌شدگي‌ عضلات‌ كمك‌ مي‌كند.
از استرس‌ بپرهيزيد زيرا ممكن‌ است‌ علايم‌ را بدتر كند.
گذاشتن‌ سوند ادرار توسط‌ خود بيمار در موارد تخليه‌ ناكامل‌ مثانه‌
برخي‌ درمانگران‌ طبي‌ غيرمتعهد درمان‌هاي‌ اثبات‌ نشده‌ بي‌ارزشي‌ را ارايه‌ مي‌دهند. قبل‌ از صرف‌ هزينه‌ خود بابت‌ اين‌ درمان‌ها با گروه‌ پزشكي‌ خود در مورد درمان‌هاي‌ غيرمعمول‌ اين‌ بيماري‌ مشورت‌ كنيد.
بستري‌ كردن‌ بيماران‌ يا مراقبت‌ از آنها در آسايشگاه‌هاي‌ بيماران‌ بسته‌ به‌ شدت‌ بيماري‌ ممكن‌ است‌ لازم‌ باشد.

داروها

داروهاي‌ كورتوني‌ در طي‌ دوره‌هاي‌ عود بيماري‌ يا تشديد علايم‌.
سيكلوفسفاميد به‌ مهار واكنش‌ مضّر دستگاه‌ ايمني‌ كمك‌ مي‌كند.
شل‌كننده‌هاي‌ عضلاني‌ براي‌ كنترل‌ گرفتگي‌ عضلات‌
اينترفرون‌ و ساير درمان‌ها در دست‌ بررسي‌ قرار دارند. درمان‌هاي‌ جديدي‌ ممكن‌ است‌ به‌ زودي‌ عرضه‌ گردند.


فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري 
يك‌ برنامه‌ منظم‌ از تمرين‌هاي‌ فيزيكي‌ و فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري هاي‌ ذهني‌ ضروري‌ است‌. درمان‌ فيزيكي‌ و بازتواني‌ عضلاني‌ با وسايل‌ مكانيكي‌) استفاده‌ از بريس‌، عصا يا واكر) براي‌ غلبه‌ بر معلوليت‌هاي‌ فيزيكي‌ توصيه‌ مي‌گردد.
دوره‌هاي‌ منظم‌ استراحت‌ را برنامه‌ريزي‌ كنيد.
در صورت‌ امكان‌ فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري جنبي‌ خود را ادامه‌ دهيد. مشاوره‌ با متخصص‌ مربوط‌ در اين‌باره‌ ممكن‌ است‌ سودمند باشد.


رژيم‌ غذايي‌
از يك‌ رژيم‌ غذايي‌ عادي‌ متعادل‌ شده‌، و البته‌ پر فيبر براي‌ پيشگيري‌ از يبوست‌، استفاده‌ كنيد.

درچه شرايطي بايد به پزشك مراجعه نمود؟

اگر شما يا يكي‌ از اعضاي‌ خانواده‌ تان داراي‌ علايم‌ اِم‌ اِس‌ باشيد.
بروز موارد زير در طي‌ درمان‌:
ـ اختلالات‌ بلع‌ يا تنفس‌
ـ تشديد ناگهاني‌ ضعف‌
ـ تب‌ و لرز، يا ساير علايم‌ عفونت‌

منبع: پایگاه پزشکی شفا

آیا تا بحال به سرماخوردگی یا حساسیت شدیدی دچار شده اید که به مدت زیادی طول کشیده و بهبود نمی یابد؟ اگر چنین بوده احتمالاً دچار سینوزیت شده اید.

این بیماری از بیماریهای شایع است و از آنجا که تعدادی از موارد بیماری با سرماخوردگی یا حساسیت اشتباه گرفته می شود و فرد به پزشک مراجعه نمی کند، شیوع آن بیشتر از مواردی است که تشخیص داده می شود.

برای اینکه شما در مراحل اولیه بیماری متوجه ابتلای خود به سینوزیت شوید باید به سؤالات زیر پاسخ دهید. اگر به ۳ مورد سؤالات پاسخ « بله » دارید، احتمالاً مبتلا به سینوزیت شده اید و باید به پزشک مراجعه کنید. علت سینوزیت می تواند از عفوت با باکتری، قارچ و یا التهاب در نتیجه حساسیت  باشد ولی در هر صورت مراجعه به پزشک ضروری است.

1- آیا با فشار بر روی گونه های خود دچار درد می شوید؟

2- آیا از سر درد رنج می برید ؟

3- آیا دچار گرفتگی و احتقان بینی شده اید؟

4- آیا ترشحات بینی شما غلیظ و برنگ زرد – سبز می باشد ؟

5- آیا مبتلا به تب خفیف (37.2-37.8 ) می باشید ؟

6- آیا تنفس شما بد بو شده است ؟

7- آیا در دندانهای بالائی خود احساس درد می کنید ؟

همانطور که گفته شد اگر به ۳ مورد جواب مثبت بود باید به پزشک مراجعه کرد تا احتمال ابتلا به سینوزیت بررسی شود .

سینوزیت چیست ؟

سینوزیت حاد باکتریائی، عفونت حفرات سینوس است که به باکتری آلوده شده اند. این بیماری معمولاً در پی یک سرماخوردگی، حملات حساسیت  و با تحریک توسط آلوده کننده های محیطی ایجاد می شود و بر خلاف سرماخوردگی و یا حساسیت، تشخیص و درمان سینوزیت با پزشک بوده و به آنتی بیوتیک نیاز دارد. تا هم عفونت درمان شده و هم از ایجاد عوارض بعدی جلوگیری شود.

در حالت عادی ترشحات داخل سینوسها به درون فضای بینی تخلیه می شود و در هنگام ابتلا به سرماخوردگی و یا حساسیت ، سینوسها ملتهب شده و در تخلیه ترشحات خود دچار مشکل می شوند که این قضیه می تواند باعث احتقان و سپس عفونت سینوس شود. تشخیص سینوزیت حاد پس از معاینه و پرسشهای پزشک در مورد علائم شما داده می شود ممکن است از عکس رادیولوژیک سینوسها و گاهی نمونه ترشحات سینوس شما برای آزمایش وجود باکتری در آن استفاده شود.


چه موقع سینوزیت حاد تبدیل به سینوزیت مزمن می شود ؟

اگر فرد بطور مکرر مبتلا به سینوزیت حاد شود و یا عفونت سینوس او برای مدت ۳ ماه یا بیشتر باقی بماند ممکن است به سینوزیت مزمن تبدیل شود. علائم سینوزیت مزمن ممکن است خفیف تر از نوع حاد باشد ولی عدم درمان سینوزیت مزمن می تواند باعث آسیب و تخریب سینوسها و استخوان گونه شود که گاهی ترمیم آن نیاز به جراحی خواهد داشت.
 

سیـنوزیت(sinusitis) بـه عـفـونـت، التـهـاب و تـورم مـخـاط یـک یـا تـمام سینوسهای مجاور بینی اطلاق میگردد.
سینوسهای مجاوربینی(paranasal sinuses):

حفره های توخالی و پـر از هـوایی هستـنـد کـه در مـیان استخوانهای صورت و جمجمه قرار گرفته و با حفره بینی در ارتباط می بـاشنـد.

در هـر طــرف صورت ۴ عدد سینوس وجود دارد که عبارتند از:
1- سینوسهای فکی (maxillary sinuses):در زیر چشمها و در استخوان گونه واقع میباشند.
2- سینوسهای پیشانی(frontal sinuses):در بالای چشمها و در استخوان پیشانی واقع میباشند.
3- سینوسهای اتموئید و یا پرویزنی(ethmoid sinuses):بین چشمها و بینی و در استخوان پرویزنی واقع میباشند.
4- سینوسهای شب پره ای(sphenoid sinuses):در پشت سینوس پرویزنی و چشمها و در مرکز استخوان جمجمه زیر غده هیپوفیز واقع میباشند.

پیدایش و رشد سینوسها
:
1- سینوسهای پیشانی تا سن ۵-۱۰ سالگی وجود ندارند. این سینوسها از سن ۷ سالگی به بعد پدید می آیند.
2- سینوسهای فکی و پرویزنی از بدو تولد وجود داشته و تا ۱۸ سالگی به رشد خود ادامه می دهند.
3- سینوسهای شب پره ای در سنین بلوغ ظاهر می گردند.

وظایف سینوسها
:
1- سبک شدن استخوان جمجمه و استخوانهای صورت.
2- افزایش رزونانس (تشدید) صدای انسان.
3- ایجاد یک بافر (ضربه گیر) در برابر ضربات وارده به سر و صورت.
4- مرطوب و گرم کردن هوای تنفسی.
5- تصفیه هوای تنفسی.
6- عایق بندی ساختارهای حساس از قبیل ریشه دندانها و چشمها در برابر نوسانات سریع دمایی حفره بینی.

نکته
: سینوسهای مجاور بینی توسط سوراخهای ریزی بنام(ostium/ostia) به حفره بینی مرتبط می باشند. توسط این روزنه ها(مجاری) تبادل هوایی صورت گرفته و ترشحات سینوسها تخلیه میگردد.
نکته: موکوس(mucus) یک ترشح لغزنده مخاطی است. موکوس یک کلوئید چسبناک و غلیظ که حاوی آنزیمهای آنتی باکتریال نظیر لیزوزیم و پادتنها (ایمنوگلوبینها) است. موکوس بطور طبیعی سفید و یا بی رنگ است.

وظایف موکوس در سیستم تنفسی عبارت است از:

مقابله با عوامل میکروبی و محافظت از ششها با به دام انداختن ذرات خارجی که همراه با هوای تنفسی وارد بینی میگردند.
نکته: بطور طبیعی مخاط سینوسها و بینی از مژکهای میکروسکوپی موسوم به سیلیا (cilia) پوشیده شده است. این مژکهای ضرباندار با حرکات ریتمیک به سمت عقب و جلو به مانند یک جاروب میکروسکوپی موکوس، میکروبها، ذرات محرک، گردو غبار و مواد حساسیت زا را به دام انداخته و به سمت سوراخهای بینی و یا پشت حلق و معده می رانند.
نکته: آب و هوای سرد باعث میگردد فعالیت مژک های مخاط بینی و سینوسها کاهش یافته و یا کاملا متوقف گردند. این امر باعث آبریزش بینی میشود. همچنین موکوس در هوای سرد غلیظ ترمیشود، از اینرو هنگامی که شما از هوای آزاد به داخل منزل می آیید، موکوس رقیق تر شده و مجددا دچار آبریزش بینی میگردید.
نکته:استعمال سیگار و آلودگی هوا میتوانند حرکات مژکها را مختل و یا متوقف سازند.
نکته: به هر علت که مخاط سینوسها ملتهب شود، سبب مسدود شدن منافذ (راه های ارتباطی) میان سینوسها و بینی میگردد. احتباس هوا، موکوس و چرک باعث ایجاد فشار به دیواره سینوسها میگردد.

همچنین وقتی هوا نمیتواند وارد سینوسها شود، خلاء ایجاد شده ایجاد درد خواهد کرد. انسداد راههای ارتباطی موکوس (ترشحات سینوسها) را به یک محیط مستعد برای رشد میکروبها تبدیل میکند.

انواع سینوزیت
:
1- سینوزیت فکی:باعث ایجاد درد و احساس فشار در گونه ها میشود (دندان درد و سردرد)
2- سینوزیت پیشانی: باعث ایجاد درد و احساس فشار در بالای چشمها میشود(سردرد)
3- سینوزیت پرویزنی: باعث ایجاد درد و احساس فشار بین بینی و چشمها میشود(سردرد)
4- سینوزیت شب پره ای: باعث ایجاد درد و احساس فشار پشت چشمها میشود.

سینوزیت حاد
:

سینوزیت حاد بین ۲ تا ۴ هفته بطول می انجامد. سینوزیت حاد عمدتاً در پی سرما خوردگی و آنفلوآنرا بروز میکند.

عفونت اولیه به مخاط سینوسها هجوم آورده و ایجاد التهاب در آنها می کند. بدن شما با تولید بیشتر موکوس به این هجوم ویروسها پاسخ می دهد.

افزایش موکوس سبب میگردد که دهانه سینوسها تنگ و یا مسدود شود. در نتیجه احتباس ترشحات و میکروبها روی میدهد. تجمع این ترشحات محیط مساعدی برای رشد و تکثیر میکروبها فراهم می آورد (چراکه با  جریان طبیعی تخلیه نشده اند).

در مجاری فوقانی تنفسی باکتریهای بی ضرری وجود دارند، اما هنگامی که سیستم ایمنی بدن تضعیف میگردد، و یا تخلیه سینوسهای مسدود شده (در پی سرماخوردگی و یا عفونتهای ویروسی) مختل می شود ،این باکتریها بسرعت تکثیر یافته و به سینوسها هجوم می آورند.

گاه عفونتهای قارچی نیز میتوانند ایجاد سینوزیت حاد کنند. چنانچه علایم سرماخوردگی بیش از یک هفته باقی بماند ممکن است به سینوزیت تبدیل شده باشد.
سینوزیت مزمن:

سینوزیت وقتی بیش از ۴ هفته تداوم می یابد مزمن شده است. سینوزیت مزمن ممکن است تا سالها گریبانگیر بیمار شود. عموماً توسط عوامل آلرژی زا و عفونتهای باکتریایی ایجاد میشود. آسم و اختلالات آلرژیک مزمن عموماً باعث ایجاد سینوزیت مزمن میگردند. ۲۰ درصد از بیماران مبتلا به سینوزیت مزمن به پولیپ بینی نیز مبتلا میشوند.
سینوزیت عود کننده:

بیمار چندین حمله سینوزیتی را در طی سال تجربه میکند. حملات بر اثر واکنش آلرژیک، تغییرات دمایی شدید (هوای خیلی سرد و خشک و یا خیلی گرم)، مو و شوره سر حیوانات، گرده گیاهان، مایت ها، دود سیگار و گرد و غبار ایجاد میگردند.

عوامل ایجاد کننده سینوزیت
:
1- آلرژی ها: با متورم و مسدود ساختن راههای ارتباطی و دهانه سینوسها و جلوگیری از تخلیه سینوسها. حساسیت میتواند به گرده گیاهان، مایت ها، شوره سر حیوانات، کپک ها، گرد و غبار و یا غذاها باشد.
2- عفونتهای ویروسی:آنفلوآنزا و سرماخوردگی باعث التهاب مخاط سینوسها و تورم آنها شده و با افزایش ترشح موکوس موجب انسداد روزنه ها می شوند. در ۳ درصد بالغین و ۲۰ درصد کودکان، سرماخوردگی به عفونت باکتریایی ثانویه و سینوزیت خواهد انجامید.
3- عفونت های باکتریایی: باکتریهایی که بطور طبیعی در مجاری تنفسی فوقانی بسر میبرند وقنی سیستم ایمنی بدن تضعیف شده و یا تخلیه سینوسها بدرستی صورت نمیگیرد، باکتریهای محبوس شده تکثیر یافته و ایجاد عفونت میکنند.
4- پولیپ های بینی: پولیپ رشد خوش خیم بافت مخاطی بینی است. پولیپ بینی در افراد مبتلا به آلرژی و آسم شایع میباشد. پولیپ ها میتوانند دهانه سینوسها را مسدود سازند.
5- عفونتهای قارچی:عمدتاً به علت تضعیف سیستم ایمنی بدن پدید می آیند. عفونتهای قارچی بیشتر در افراد مبتلا به آسم مشاهده شده و بیشتر سینوسهای فکی را درگیر می کنند.
6- ناهنجاریهای ساختار بینی: انحراف تیغه بینی و بزرگ بودن شاخک های بینی میتوانند منافذ سینوسها را مسدود سازد.
7- آلودگی هوا: هوای آلوده معمولاً از ذرات مولکولی بزرگ تشکیل یافته اند که در مخاط گیر افتاده و ممکن است واکنش آلرژیک و التهاب مخاط را سبب گردند.
8- شنا کردن:شنا کردن در آب حاوی کلر باعث میشود مژک های مخاط بینی و سینوسها تضعیف شده و تخلیه ترشحات به خوبی صورت نگیرد. همچنین کلر باعث التهاب مخاط بینی میشود و فرد را مستعد عفونت باکتریایی میکند.
9- سیگار کشیدن: دود سیگار حرکت  طبیعی مژک ها را کند و یا متوقف میسازد.تجمع موکوس نیز ایجاد عفونت و ترشح پشت حلق میکند.
10- اختلالات ضعف ایمنی بدن نظیر بیماریهای ایدز و فیبروز سیستیک.
11- عفونت دندانها: انتشار عفونت دندانهای آسیای فک بالا نیز میتواند باعث سینوزیت فکی گردد.

علایم سینوزیت
:
1- احساس درد و یا فشار در پیشانی، گیجگاه ها، گونه ها، بینی، پشت و یا دور چشم ها.
2- تنفس از راه بینی دشوار میشود.
3- تخلیه ترشحات غلیظ، زرد و یا سبز رنگ از بینی و یا پشت حلق.
4- کاهش حس بویایی و چشایی.
5- گرفتگی و احتقان بینی، آبریزش بینی.
6- درد در فک فوقانی و یا دندانهای آرواره بالا.
7- سر درد هنگام برخاستن از خواب که با خم شدن به طرف جلو بدتر میشود.
8- بوی بد دهان.
9- گوش درد-احساس گرفتگی گوشها.
10- خستگی.
11- سرفه (در هنگام شب تشدید میشود)، گلو درد.
12- حالت تهوع و استفراغ.
13- علایم سرماخوردگی ای که به درمان پاسخ نمیدهند.
14- درد و تورم در ناحیه صورت.
15- احساس سنگین بودن سر.

علایم سینوزیت های خاص
:
1- سینوزیت فکی: درد در فک بالا و دندانهای فک فوقانی-گونه ها حساس به لمس می شوند.
2- سینوزیت پیشانی: لمس و فشار اندک به پیشانی ایجاد درد میکند.چشم ها حساس به نور میشوند.
3- سینوزیت شب پره ای: گوش درد، گردن درد، درد در عمق سر.
4- سینوزیت پرویزنی: تورم پلک ها و درد در ناحیه بین بینی و چشمها-حساسیت به لمس در دو طرف بینی-از دست رفتن حس بویایی .

موارد زیر ریسک ابتلا به سینوزیت را در شما افزایش می دهد
:
1- آلرژی ها.
2- علایم سرماخوردگی و آنفلوآنزای عود کننده.
3- استرس.
4- عفونتهای باکتریایی و ویروسی مجاری تنفسی فوقانی.
5- شنا کردن در استخر، شیرجه رفتن.
6- استعمال سیگار و استنشاق دود سیگار.
7- قرار گیری در معرض آلودگی هوا.
8- هوای سرد و خشک.
9- مصرف مشروبات الکلی.
10- استفاده مکرر و طولانی مدت از قطره های ضد احتقان بینی.
11- تغییرات سریع فشار هوا.
12- ناهنجاریهای ساختاری بینی-پولیپ بینی.
13- کم آبی بدن.
14- نگهداری از حیوانات خانگی.

اقدامات تشخیصی:
1- معاینات بینی (آندوسکوپی بینی)
2- سی تی اسکن و ام آر آی.
3- تستهای آلرژی.
4- بیوپسی مخاط حفره بینی و سینوسها بمنظور شناسایی عوامل بیماریزای باکتریایی.

درمان سینوزیت:
1- داروهای ضد درد از جمله آسپرین، استامینوفن، پاراستامول، ایبوپروفین برای تخفیف درد.
2- آنتی بیوتیک ها: چنانچه علت سینوزیت عفونت باکتریایی باشد آنتی بیوتیک تجویز میگردد. مدت درمان با آنتی بیوتیک ۳ تا ۱۲ هفته بطول می انجامد. ( و یا تا یک هفته پس از ناپدید شدن علایم)
3- کورتیکواستروئیدها: برای کاهش التهاب سینوسها تجویز میشود. (بصورت اسپری و یا خوراکی)
4- ضد احتقان ها و آنتی هیستامین ها: به اشکال خوراکی و یا افشانه تجویز میگردند. آنتی هیستامینها میزان ترشح موکوس را کاهش و یا متوقف میکند. ضد احتقان ها نیز گرفتگی بینی را برطرف میکنند. توجه داشته باشید که نباید از ضد احتقان ها بیش از ۳ روز متوالی استفاده شود. چراکه پس از قطع آنها التهاب و تورم بینی افزایش خواهد یافت.
5- رطوبت: استفاده از دستگاه بخور و رطوبت سازها روند تخلیه سینوسها را تسهیل میکند.
6- شستشوی بینی: شستشوی بینی با سرم نمکی باعث رقیق شدن موکوس میشود.
7- درمان سرماخوردگی و آلرژی ها.
8- مصرف فراوان مایعات. به ویژه مایعات گرم مانند چای و سوپ. مایعات باعث رقیق شدن موکوس میشود.
9- استفاده از اسپری های ضد قارچ (به ندرت)
10- قرار دادن کمپرس گرم و مرطوب بروی موضع درد به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه.
11- استحمام و دوش آب گرم باعث شل شدن و رقیق شدن موکوس میشود.
12- عمل جراحی: چنانچه درمان دارویی موثر واقع نشود در موارد نادر بایستی عمل جراحی صورت گیرد.

اهداف عمل جراحی به قرار زیر است:
-  برداشتن بافت عفونی، متورم و آسیب دیده.
-  برداشتن استخوان و یا غضروف اضافی بمنظور گشاد کردن منافذ سینوسها. (اصلاح ساختار تیغه و شاخک های بینی)
-  برداشتن پولیپ.
-  خارج کردن اجسام خارجی ای که مجاری بینی و سینوسها را مسدود ساخته اند (در کودکان )

انواع جراحی سینوسها:
1- جراحی سینوس به کمک آندوسکوپی (Endoscopic Sinus Surgery):

این جراحی توسط آندوسکوپ صورت میگیرد. بنابراین شکافی بروی بینی ایجاد نمیگردد و تمام فرایند جراحی از طریق سوراخهای بینی انجام میگیرد.

2- ساینوپلاستی (ballon sinuplasty):

ساینوپلاستی روش نوینی است که مشابه آنژیوپلاستی عروق میباشد. قرار دادن یک بادکنک (بالن) و سپس باد کردن آن در حفره سینوس ها که کمتر تهاجمی است، باعث گشاد شدن مجاری تنگ میگردد.
نکته: از خم شدن به سمت جلو پرهیز کنید، چراکه درد و احساس فشار تشدید میشود.
نکته: هنگام فین کردن به آرامی این کار را انجام دهید.
نکته: تا میتوانید استراحت کنید.

پیشگیری از سینوزیت:
1- رعایت بهداشت: دست های خود را بطور منظم بشویید. به ویژه قبل از غذا و پس از دست دادن با دیگران.
2- عوامل آغازگر آلرژی را از محیط زندگی خود حذف کنید. آلرژی را تحت کنترل در آورید.
3- علایم سرماخودرگی را فورا درمان کنید.
4- از استعمال سیگار، استنشاق دود سیگار و از هوای آلوده  پرهیز کنید.
5- از دستگاه بخور و رطوبت ساز در خانه استفاده کنید.
6- حملات آسم را با حذف آغازگر های آن کنترل کنید.
7- از نوشیدن مایعات خیلی سرد پرهیز کنید.
8- بطور منظم ورزش کرده و فعالیت بدنی داشته باشید.
9- از تماس با افرادی که مبتلا به سرماخوردگی و یا عفونت ویروسی مجاری تنفسی فوقانی میباشند ،اجتناب کنید.
10- از تغییرات دمایی شدید اجتناب کنید. از هواهای خیلی گرم و یا خیلی سرد نیز دوری کنید.
11- در منزل از دستگاه های تصفیه هوا استفاده کنید.
12- از مصرف مشروبات الکلی اجتناب ورزید. الکل باعث تورم مخاط بینی و سینوسها میشود.
13- از شنا کردن و شیرجه رفتن پرهیز کنید.
14- از مصرف زیاد لبنیات خودداری کنید. مصرف بیش از حد لبنیات باعث غلیظ شدن موکوس میشود.
15- از سفرهای هوایی پرهیز کنید. حداقل پیش از سفرهای هوایی از قطره ضد احتقان استفاده کنید.
16- رطوبت منزل خود را کنترل کنید. هوای خیلی خشک و یا خیلی مرطوب سینوزیت را تشدید میکند.
17- عطر و اودکلن نیز میتوانند باعث تورم مخاط بینی گردند، بنابراین از آنها اجتناب کنید.
18- استرس خود را کنترل کنید.
19- حداقل روزی ۷ لیوان آب بنوشید.
20- هنگام خروج از منزل در فصول سرد سال، بوسیله شال و کلاه سینوسهای خود را گرم نگه دارید.
21- بمنظور برخورداری از سیستم ایمنی قوی بایستی تغذیه مناسبی داشته باشید.

عوارض سینوزیت:
نادر است اما میتواند خطرناک باشد.
1- عفونت استخوانهای صورت(osteomyelitis)
2- عفونت پرده های مغز، مننژیت(meningitis)
3- انتشار عفونت به خارج سینوس و ایجاد آبسه در کاسه چشم، سر و یا نسوج صورت .

 

درمان سینوزیت

درمان سینوزیت باکتریائی باید با آنتی بیوتیک مناسب صورت گیرد. علاوه بر آنتی بیوتیک گاهی اسپرهای دهان و یا بینی . یا قطره های ضد احتقان ممکن است برای رفع احتقان تجویز شود، گرچه باید از مصرف اسپری بینی و قطره بدون تجویز پزشک به مدت طولانی خودداری کرد. همچنین تنفس در هوای مرطوب و شستشوی بینی با محلولهای استریل نیز می تواند مفید باشد.

گاهی بیمار به یک آنتی بیوتیک جواب نمی دهد.این بعلت مقاومت باکتری به این آنتی بیوتیک است که این پدیده درمان سینوزیت را مشکل می کند . بیماران می توانند با توجه به توصیه های پزشک از بروز این حالت جلوگیری کنند. اگر به هر دلیل برای شما توسط پزشک آنتی بیوتیکی تجویز شد، توجه داشته باشید که در تمام طول مدت تعیین شده باید آنتی بیوتیک را مصرف کنید و اگر پس از چند روز احساس بهبودی کردید، هرگز درمان خود را قطع نکنید چون این کار باعث ایجاد باکتریهای مقاوم می شود.

اما درمان سینوزیت مزمن کمی متفاوت است. گرچه گاهی آنتی بیوتیک درمانی شدید، برای آن انجام می شود ولی گاهی برای درمان نیاز به جراحی است تا انسداد ایجاد شده در مسیر سینوس رفع شود. علاوه بر جراحی باز، امروزه جراحی سینوس با کمک اندوسکوپ نیز میسر شده است. با این وسیله جراح می تواند مستقیماً داخل سینوس را مشاهده کند و همزمان هر عاملی که غیر طبیعی بنظر می رسد مثل بافت بیمار و یا پولیپ را برداشته و یا کانالهای باریک بین سینوسها را پاک کند.

 

پیشگیری

برای اینکه در هنگام ابتلا به سرماخوردگی و یا حملات حساسیت  به سینوزیت دچار نشوید باید سینوسهای خود را در این مواقع مرتب پاک کنید و برای اینکار :

1- از داروهای ضد احتقان خوراکی و یا قطره یا اسپری ضد احتقان بینی ( برای دوره کوتاه) استفاده کنید.

2- مرتب فین کنید و بینی خود را از ترشحات پاکیزه کنید.

3- مقادیر زیادی آب بنوشید تا ترشحات بینی شما رقیق بماند.

4- از مسافرتهای هوائی در مواقع ابتلا به سرماخوردگی و حساسیت  پرهیز کنید و اگر مجبور به این کار هستید از اسپری های ضد احتقان قبل از بلند شدن هواپیما استفاده کنید تا از انسداد سینوس و عدم تخلیه ترشحات آن جلوگیری شود.

5- اگر مبتلا به حساسیت  هستید از چیزهائی که باعث تحریک شما و شروع حساسیت  و علائم آن
می شود اجتناب کنید و در صورت ابتلا به حساسیت  از آنتی هیستامین و اسپری بینی برای کنترل آن استفاده کنید.


سینوزیت در کودکان

در کودکان تکامل سینوسها تا حدود ۲۰ سالگی ادامه دارد ولی کودکان نیز می توانند به سینوزیت مبتلا شوند. تشخیص سینوزیت در کودکان مشکل است زیرا عفونتهای تنفسی در آنها بسیار شایعتر بوده و همچنین علائم در کودکان می توانند خفیف بوده و تشخیص را مشکل کنند. علائم زیر در کودکان می تواند ناشی از سینوزیت بوده و باید در صورت مشاهده آنها به پزشک مراجعه کرد :

-  سرماخوردگی که بیش از ۱۴-۱۰ روز طول کشیده و گاهی با تب خفیف همراه است

- ترشحات بینی غلیظ برنگ زرد - سبز

- ترشحات پشت حلق که گاهی باعث گلو درد ، تنفس بدبو،سرفه ، تهوع و یا استفراغ می شود.

- سردرد ( معمولاً زیر ۶ سال وجود ندارد)

-  تحریک پذیری یا خستگی

- تورم اطراف چشم

اگر علیرغم درمان مناسب طبی این علائم پا برجا ماند، باید بدنبال پیدا کردن یک عامل زمینه ای که باعث سینوزیت می شود، بود که در این میان باید حتماً حساسیت  و عفونتهای مکرر تنفسی بعنوان عوامل زمینه ای در نظر گرفته شوند.

 

منبع: وب سایت پزشکان ایران