نشانه های عجیب آلرژی

وقتی صحبت از آلرژی یا حساسیت می شود، اولین چیزی که به ذهنمان می آید آبریزش بینی و عطسه است. درست است که بدن ما بیشتر وقت ها به ورود آلرژن ها (مواد آلرژی زا) و مواد خارجی به صورت آبریزش بینی و عطسه پاسخ می دهد، اما گاهی پاسخ های شدیدتری مانند درد معده، سرگیجه و سختی تنفس از علائم آلرژی خواهند بود.

برخی دیگر از علائم آلرژی عجیب و غیرعادی هستند و گاهی فرد اصلا به فکرش نمی رسد که این علائم مربوط به آلرژی باشند. در اینجا می خواهیم برخی از این علائم را با هم مورد بررسی قرار دهیم.

1- سرگیجه

آیا تا به حال موقع استفاده از تلفن همراه و یا تماشای تلویزیون دچار سرگیجه شده اید؟ اگر این طور است به احتمال زیاد به میدان های الکترومغناطیسی آلرژی دارید! میدان های الکترومغناطیسی را این دستگاه های تابشی ایجاد می کنند. افراد زیادی هستند که در صورت مواجهه طولانی مدت با دستگاه های الکترونیکی، دچار سرگیجه، سردرد و اختلالات خواب می شوند.
آلرژی به میدان های الکترومغناطیسی همچنان سوال های زیادی را بی پاسخ گذاشته و محققان در حال بررسی های جامع در خصوص ماهیت واقعی این بیماری هستند.

2- بثورات پوستی خارش دار

در سال 2004 بعد از بررسی فردی که دچار بثورات پوستی خارش دار شدیدی در ناحیه شکم خود شده بود، معلوم شد که به فلز نیکل حساسیت دارد.
این شخص به دلیل تماس با فلز نیکل در محل کار خود به این آلرژی شدید مبتلا شده بود و از آن پس، فلز نیکل به عنوان یک ماده آلرژی زا در ایجاد بثورات پوستی خارش دار شناخته شد.
کهیر از علائم شایع آلرژی است. اما جالب است بدانید در برخی افراد، حساسیت به نور خورشید باعث بروز تاول، کهیر و ورم پوست می شود

3- زخم های تناسلی

لازم است بدانید همه بیماری های ناحیه تناسلی ناشی از بیماری های منتقله از راه جنسی نیستند، بلکه خیلی ها می توانند ناشی از آلرژی به شوینده ها و لوسیون ها باشند. این آلرژی ها هر دو جنس را تحت تاثیر قرار می دهند. برای مثال استفاده از برخی لوسیون های زنانه ممکن است برای خانم ایجاد آلرژی نکند، ولی برای همسر او به یک آلرژی منتقله از راه جنسی تبدیل شود.
خیلی وقت ها آنتی بیوتیک های موجود در لوسیون ها هستند که برای فرد به یک آلرژن تبدیل می شوند.

4- تومورهای پوستی

تومورهای پوستی عارضه شایع ناشی از آلرژی به تاتوهای دائمی هستند. در سال 2008 و پس از آن 2010 شیوع این گونه آلرژی ها اوج گرفت. محققان نظر بر آن دارند که ماده قرمز رنگ استفاده شده در تاتو، تاثیر شدیدی بر سیستم ایمنی بدن دارد.

5- تاول، کهیر و ورم پوست

کهیر از علائم شایع آلرژی است. اما جالب است بدانید در برخی افراد، حساسیت به نور خورشید باعث بروز تاول، کهیر و ورم پوست می شود.
در سال 2011 حدود 10 تا 20 درصد اروپایی ها، آمریکایی ها و اسکاندیناوی ها به این بیماری مبتلا شدند. شروع کننده این آلرژی ممکن است اشعه ماورای بنفش نور آفتاب باشد.

6- حساسیت به سرما

حساسیت به سرما که به آن کهیر سرد نیز می گویند، یک اختلال التهابی است که از کاهش ناگهانی دمای هوا ناشی می شود. مانند سایر واکنش های آلرژیکی، بیمار معمولا قرمزی، خارش، ورم و کهیر را در مواجهه با هوای سرد و نوشیدنی سرد تجربه می کند.
مبتلایان به این نوع آلرژی در درجه اول لازم است از هوا، آب و نوشیدنی سرد دوری کنند و در کنار آن داروهای آنتی هیستامین مصرف کنند.
شنا در آب سرد شایع ترین دلیل کهیر شدید در کل بدن است. سرما باعث آزادسازی هیستامین و تحریک سیستم ایمنی بدن می شود و خیلی وقت ها باعث افت ناگهانی فشار خون، غش کردن، شوک و حتی در موارد نادر مرگ خواهد شد.

7- ورم و التهاب زبان

سندرم آلرژی دهانی، واکنش آلرژیک به گرده های یونجه موجود در میوه ها و سبزیجات است که باعث خارش و ورم و التهاب زبان، لب ها و گلو می شود.

8- آلرژی به هورمون زنانه

حتما شما هم شنیده اید که خیلی از خانم ها در دوره خاصی از چرخه قاعدگی خود دچار آکنه های شدید و ورم می شوند. درصد کمی از خانم ها به دلیل ابتلا به درماتیت خودایمنی پروژسترون (APD) این علائم را تجربه می کنند.
APD یک بیماری پوستی است که افزایش حساسیت به هورمون پروژسترون در طی مرحله لوتئال چرخه قاعدگی آن را تحریک می کند. این بیماری معمولا در افراد بالغ و به طور نادرتر در دوره بارداری و یا دوران بعد از یائسگی ایجاد می شود.

منبع: آفتاب

همه چیز درباره پولیپ بینی

یک متخصص گوش گلو و بینی با بیان اینکه درمان پلیپ بینی اغلب با دارو آغاز می‌شود و ممکن است حتی پلیپ‌های بزرگ با دارو جمع شوند یا از بین بروند، گفت: درمان دارویی کورتیکوستروئیدهای بینی، برای کاهش التهاب کاربرد دارد.

دکتر خشایار احمدی، با اشاره به اینکه پلیپ‌های بینی جوانه‌های نرم، بدون درد و غیر‌سرطانی هستند که بر آستر راهگذرهای بینی یا سینوس‌ها به ‌وجود می‌آیند گفت: این جوانه‌ها شبیه قطرات اشک یا انگور آویزان هستند.

وی افزود: این ضایعات حاصل التهاب مزمن به ‌علت آسم، عفونت راجعه، آلرژی‌ها، حساسیت دارویی یا بعضی نابسامانی‌های ایمنی بروز می کند.

احمدی با تاکید بر اینکه پلیپ‌های کوچک بینی، نشانه‌یی ایجاد نمی‌کنند گفت: جوانه‌های بزرگتر یا گروه‌های پلیپ‌ بینی، سبب انسداد راهگذرهای بینی می شوند و به بروز مشکلات تنفسی، از‌ بین ‌رفتن حس ‌بویایی و عفونت‌های مکرر منتهی می‌شوند.

این متخصص گوش گلو و بینی یادآور شد: پلیپ‌های بینی در همه‌ی افراد دیده می‌شوند، اما در بزرگسالان بیشتر بروز می کند. اغلب استفاده از دارو سبب جمع‌شدن یا از بین رفتن پلیپ بینی می‌شود ولی گاهی لازم است با عمل جراحی پلیپ خارج شود. حتی پس از درمان موفق، اغلب پلیپ‌های بینی عود می کنند.

احمدی گفت: پلیپ‌های بینی با التهاب آستر راهگذرهای بینی و سینوس‌ها همراه است که بیش از 12 هفته طول کشیده باشد (رینوسینوزیت مزمن که به سینوزیت مزمن نیز معروف است) اما امکان دارد که سینوزیت مزمن بدون پلیپ بینی موجود باشد.

این متخصص گوش گلو و بینی خاطر نشان کرد: پلیپ‌های بینی به ‌خودی‌ خود نرم و فاقد حس هستند و بنابراین اگر کوچک باشند، ممکن ‌است شخص به ‌وجودشان آگاه نباشد. جوانه‌های متعدد یا یک پلیپ بزرگ ممکن‌ است گذرگاه‌های بینی و سینوس‌ها را مسدود کند.

وی گفت: درمان پلیپ بینی اغلب با دارو آغاز می‌شود و ممکن است حتی پلیپ‌های بزرگ با دارو جمع شوند یا از بین بروند. درمان دارویی کورتیکوستروئیدهای بینی برای کاهش التهاب کاربرد دارد.

احمدی گفت: با تجویز افشانه بینی، پلیپ‌ها چروکیده می شوند یا به طور کامل از بین می‌روند.

این متخصص گوش گلو و بینی گفت: در ‌صورتی‌ که کورتیکوستروئیدهای خوراکی و تزریقی بینی مؤثر نباشند می‌توان از کورتیکوستروئید‌های خوراکی مانند پردنیزون چه به ‌تنهایی و چه در ترکیب با افشانه‌ی ‌بینی استفاده کرد. از آنجا‌ که مصرف کورتیکوستروئیدهای خوراکی سبب بروز عوارض جدی می‌شوند، باید به ‌مدت کوتاه مورد استفاده قرارگیرند. در صورتی ‌که پلیپ‌ بینی شدید باشد می‌توان از کورتیکوستروئیدهای تزریقی استفاده کرد.

اجمدی گفت: ممکن است برای درمان حالاتی که در ایجاد التهاب مزمن سینوس‌ها یا راه گذرهای بینی سهم دارند، از داروهای دیگری استفاده شود. این داروها شامل آنتی‌ هیستامین‌ها برای درمان‌ آلرژی‌ و آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان عفونت مزمن راجعه است.

این متخصص گوش گلو و بینی در پایان یادآور شد: در بعضی بیماران حساسیت‌زدایی آسپیرین و درمان پلیپ‌های بینی و حساسیت آسپیرین سودمند است.


منبع: ایسنا

کبد چرب چه زمانی خطرناک می شود؟

کبد چرب، بیماری رایجی است که امروزه بسیاری از مردم بعد از بررسی‌های اولیه متوجه ابتلا به آن می‌شوند. اما چرا کبد چرب می‌شود؟

کبد محل سوخت و ساز بدن است. چربی‌ها یکی از مهم‌ترین موادی است که باید در کبد متابولیزه شود. وقتی مصرف مواد غذایی اعم از کربوهیدرات‌ها (قندها و مواد نشاسته‌ای) یا مواد چرب (اعم از چربی‌های گیاهی یا حیوانی) زیاد باشد و از طرفی فعالیت روزانه به حدی نباشد که این مواد بسوزد، شروع به تجمع در نقاط مختلف بدن می‌کند. در برخی قسمت‌های بدن، تجمع چربی باعث تغییر شکل ظاهری می‌شود. مثلا شکم و باسن بزرگ ‌شده و به این ترتیب ظاهر نامناسب می‌شود.

گرچه برای خیلی‌ها ظاهر بسیار مهم است، ولی واقعیت این است که همین چربی‌ها در نقاط دیگری از بدن مثل دیواره رگ‌ها رسوب می‌کند و به تنگی رگ‌های قلب و مغز منجر می‌شود و در نهایت سکته‌های قلبی و مغزی عاقبت کار خواهد بود.

وضعیت کبد، اما متفاوت است. تجمع چربی در کبد ابتدا فقط در سونوگرافی دیده می‌شود. در مرحله دوم آنزیم‌های کبدی بالا می‌روند که در آزمایش خون مشخص می‌شود. در مراحل بعدی این آنزیم‌ها بیشتر و بیشتر می‌شود و این یعنی این که کبد در حال آسیب است. در این مراحل که چند سال طول می‌کشد هیچ خطری فرد را تهدید نمی‌کند و می‌توان با تغییر زندگی یعنی ورزش کردن و کمتر خوردن مشکل را مرتفع ساخت و کبد را نجات داد.

متاسفانه اگر این کار انجام نشود، آسیب کبدی دائم خواهد شد و بیماری سیروز یعنی آسیب و نارسایی کبد ایجاد می‌شود که بیماری بسیار بدخیم و کشنده‌ای است.

نکته قابل تامل این است که وقتی کبد چرب می‌شود و به سمت آسیب پیش می‌رود، این موضوع نشانه رسوب چربی در تمام بدن از جمله دیواره رگ‌هاست و اگر با بهبود روش زندگی (ورزش و تغذیه) جلوی آن گرفته نشود چه بسا قبل از این که کبد از دست برود قلب یا مغز به دلیل سکته مشکل‌دار شوند و فرد دار‌فانی را وداع گوید.

برای درمان بیماری کبد چرب در کنار اصلاح شیوه زندگی می‌توان از داروها هم استفاده کرد. متفورمین برای کسانی که چاق هستند و کبد چرب دارند بخصوص اگر قند بالای 100 داشته باشند توصیه می‌شود، البته این دارو حتما باید با نظر پزشک و با در نظر داشتن عوارض آن تجویز شود.

داروهای دیگری نیز برای درمان کبد چرب موجود است که پزشک متخصص داخلی یا فوق‌تخصص گوارش یا فوق‌تخصص غدد و متابولیسم می‌تواند تجویز کند، ولی یادمان باشد که ابتدا باید پرخوری را کنار گذاشت و ورزش روزانه (45 دقیقه هر روز یا 75 دقیقه یک روز در‌میان) انجام شود و سپس دارو شروع شود.

دکتر رضا کریمی، فوق تخصص بیماری‌های غدد
منبع : جام جم آنلاین

بیماری که در اثر تماس با گرد و غبار بوجود می آید

بیماری سیلیکوزیس می تواند تا چندین سال بدون علامت بماند و تنها از طریق عکس و رادیو گرافی ریه دیده شودیک کارشناس بهداشت حرفه ای گفت: غبار سیلیس در دسته سرطان‌زاها دسته بندي مي شود که تنفس غبار سيليس گرد و غبار ‏را وارد ريه‌ها کرده و موجب تشكيل اسكار بر روي بافت ها شده، لذا سبب كاهش قدرت اكسيژن خواهد شد و می تواند کشنده ‏باشد که این بیماری تا چندین سال بدون علامت بوده و تنها از طریق عکس و رادیو گرافی ریه قابل دیده شدن است‎.

مهندس معصومه سیگارچیان کارشناس بهداشت ‏درخصوص بیماری سیلیکوزیس گفت: سيليكوزيس بيماري ناتوان كننده، برگشت ناپذير و در بسیاری از اوقات كشنده است كه در ‏اثر تماس با گردو غبار سيليس یكي از تركيبات مهم سنگ، خاك و سنگ آهن به صورت آزاد و قابل تنفس، بوجود مي‌آيد‎.‎

این کارشناس بهداشت حرفه ای گفت: این بیماری در کشورهایی که صنایع درحال رشد دارند و کارگران در معرض با گردوغبار ‏بسیار هستند، رشد فزاینده ای پیدا می کند‎.‎

وی ادامه داد: كارگران معدن، کارخانه ها و سنگبريها، كارگران ساختماني و صنايع صابون و مواد شوينده بیشتر در معرض گردو ‏غبار سیلیس هستند. سیلیس در دسته سرطان‌زاها دسته بندي مي شود که تنفس غبار سيليس گرد و غبار را وارد ريه‌ها کرده و ‏موجب تشكيل اسكار بر روي بافت ها شده، لذا سبب كاهش قدرت اكسيژن خواهد شد‎.‎

سیگارچیان گفت: بیماری سیلیکوزیس به سه دسته تقسیم می شود سیلیکوزیس حاد، تحت حاد و مزمن‎.‎
این کارشناس بهداشت حرفه ای افزود: این بیماریهای شغلی می تواند تا چندین سال بدون علامت بماند و تنها از طریق عکس و ‏رادیو گرافی ریه آثار سیلیس را مشاهده نمود‎ .‎


علایم بیماری سیلیکوزیس

وی گفت: علائم بیماری سیلیکوزیس شامل کم شدن طول تنفس، کم شدن حجم ریه ، تنگی نفس ،سرفه شدید ، خس خس ‏سینه و احساس فشار در سینه می باشد. تب ، کاهش وزن و عرق زیاد نیز از علائم دیگر سیلیکوزیس می باشد که در صورت ادامه ‏تماس می تواند سبب مرگ شود. همچنین تنفس سیلیکای کریستال می تواند باعث بیماریهای دیگر مانند سل ، بیماری کلیه و ‏سرطان شود‎.‎

مهندس سیگارچیان تنها راه پیشگیری از بیماری سیلیکوزیس را دور نگه داشتن کارگران از استنشاق گرد و غبار سیلیس و جلو ‏گیری از نفوذ گرد و غبار سیلیس به ریه ها و راههای تنفسی معرفی کرد که از طریق کنترل مهندسی، مدیریتی و فردی امکان ‏پذیر است‎.‎لازم به ذکر است؛ وجود این نوع کارخانجات علاوه براینکه بر سلامت کارگران اثرات منفی دارد بلکه سلامتی مردم منطقه و ‏محیط زیست را تحت تاثیرات منفی خود قرار می دهد. کارخانه سیمان در بخش دیلمان شهرستان سیاهکل، کارخانه سیمان ‏لوشان و از همه مهم تر کارخانه سیمان مشیریه در تهران را می توان نام برد که برای سلامتی مردم منطقه مشکلاتی را داشته ‏اند‎.‎

کارخانه سیمان واقع در شهرک مسکونی مشیریه با 200 هزار نفر جمعیت، مشکلات فراوانی را برای ساکنین این منطقه به وجود ‏آورده است که با وجود تعطیلی‌های متعدد کارخانجات آلاینده برای کاهش آلودگی هوای استان تهران ولی کارخانه سیمان ‏مشیریه همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد‎.‎

‎به نظر می‌آید با توجه به موثر بودن آلایندگی این کارخانجات در مناطق متعدد می بایستی قوانین کنترل بر دستورالعمل های ‏پایش و کنترل عوارض آلایندگی واحد های صنعتی به محیط زیست را توسط آزمایشگاه های معتمد سازمان حفاظت محیط ‏زیست بیشتر بررسی کرد تا جلوی آلایندگی بیشتر و صدمه به سلامت مردم گرفته شود‎.

منبع: سلامت نیوز

کیست بیکر (Baker's Cyst) چیست؟

تجمع مایع مفصلی در پشت زانو را به نام کیست بیکر (Baker’s cyst) می خوانند. این مایع مفصلی کمک می کند تا پا به راحتی حرکت کند و اصطکاک بین مفاصل زانو را کاهش می دهد.

علل کیست بیکر

این کیست به علت ورم زانو رخ می دهد. ورم در اثر افزایش مایع مفصلی زانو بوجود می آید.

هنگامی که فشار وارده بر زانو زیاد و طولانی مدت باشد، در قسمت پشت زانو، مایعی جمع می شود و موجب ورم می گردد.

این کیست معمولا در اثر مشکلات زیر بوجود می آید:

- آسیب غضروف زانو

- آرتروز زانو (در افراد مسن)

- آرتریت روماتوئید

- دیگر مشکلات زانو

علائم کیست بیکر

- علائم بعد از فعالیت بدنی و یا بعد از ایستادن طولانی مدت ممکن است بدتر شوند.

- یک کیست بزرگ ممکن است باعث ناراحتی و یا احساس سفتی در پشت زانو شود.

- هنگامی که می ایستید و یا خم می شوید، درد پشت زانو بدتر می شود.

- پشت زانو ممکن است بدون درد باشد و یا درد همراه با ورم داشته باشد. ممکن است کیست را همانند یک بادکنک پر از آب احساس کنید.

برخی مواقع، کیست ممکن است پاره شود و مایع به درون بافت ساق پا برود و باعث ورم، درد، قرمزی و و کبودی در پشت زانو و ساق پا شود

بسیار مهم است که بدانید که درد و ورم بر اثر کیست بیکر رخ داده است یا لخته شدن خون.

لخته خون (ترومبوز وریدی عمقی) نیز باعث درد، ورم و کبودی در پشت زانو و ساق پا می شود.

لخته خونی می تواند خطرناک باشد. لذا برای تشخیص علت ورم و درد پشت زانو و ساق پا به پزشک مراجعه کنید.

راه های تشخیص کیست بیکر

پزشک ، پشت زانو را برای یافتن توده سفتی معاینه می کند.

اندازه کیست و میزان درد را می توان با توجه به محدودیت حرکت سنجید.

برخی مواقع، علائم پارگی غضروف زانو نیز وجود دارد.

- تابش نور به کیست، می تواند نشان دهد که کیست پر از مایع است.

- اگر توده به سرعت رشد کند و یا دارای درد شدید شبانه باشید و یا تب داشته باشید، بهتر است آزمایشات مختلفی را انجام دهید تا مطمئن شوید تومورهای دیگری ندارید.

- اشعه X نمی تواند کیست و یا پارگی غضروف زانو را نشان دهد، اما می تواند سایر مشکلاتی که ممکن است وجود داشته باشد را نشان دهد، از قبیل آرتریت.

- با MRI می توان کیست و یا پارگی غضروف زانو را دید.

درمان کیست بیکر

- اگر کیست به علت آرتریت و یا پارگی غضروف زانو بوجود آمده باشد، باید این مشکلات را درمان کرد.

- معمولا کیست برداشته نمی شود، چرا که می تواند برگردد. اما اگر کیست بسیار بزرگ باشد و باعث عوارض زیادی گردد، می توان کیست را توسط جراحی برداشت.

جراحی ممکن است باعث تخریب عروق خونی و اعصاب گردد.

- اگر کیست از بین نرود و یا درد زیادی داشته باشد، می توان مایع درون کیست را توسط سوزنی بیرون آورد و به اصطلاح آن را خشک کرد.

- داروهای استروئیدی نیز ممکن است برای کاهش ورم در زانو تزریق شوند.

- همچنین ممکن است نیاز به عصا و یا بستن زانو توسط بریس (آتل) داشته باشید.

درمان خانگی کیست بیکر

- تا جایی که می توانید به زانوی خود استراحت دهید. از عصا و چوب زیر بغل استفاده کنید، با استفاده از این وسایل به زانوی خود استراحت دهید.

- از داروهای مسکن برای کاهش درد و ورم استفاده کنید.

- اگر اطراف زانو را بانداژ کرده اید، باند را آنقدر محکم نبندید که ساق پا را بی حس کند و موجب ورم در زیر بانداژ گردد.

- از پزشک خود بپرسید آیا وزنتان را باید کم کنید یا نه، زیرا اگر وزن زیاد باشد، فشار زیادی را بر زانوی شما وارد می آورد.

- تمرینات ورزشی آرام و تقویت عضلات اطراف زانو نیز ممکن است به کاهش علائم کمک کند.

- یخ را در محل درد قرار دهید.

- پاهای خود را در سطحی بالاتر قرار دهید، مخصوصا شب ها.

مریم سجادپور
منبع: تبیان

 

داغ شدن و سوزش پاها

داغ شدن پاها می تواند در اثر آسیب اعصاب پا باشد. برخی مواقع، پاهای داغ ممکن است درد هم داشته باشد و نگذارد خوب استراحت کنید.

در شرایط خاص، پای داغ ممکن است با احساس سوزن سوزن شدن (گزگز) و یا بی حسی پاها همراه باشد.

پاهای داغ (burning feet) با نام های مور مور شدن پا و یا احساس خارش و سوزش در پا نیز شناخته می شود.

علل داغی پا

پای داغ می تواند در اثر آسیب عصب ناشی از بیماری دیابت، قرار گرفتن در معرض مواد سمی خاص، مصرف الکل، کمبود یکی از ویتامین های گروه B و ایدز ایجاد شود.

- خستگی پاها

- پای ورزشکار : نوعی عفونت قارچی در پوست پا است.

- بیماری شارکو ماری توث : اختلال ارثی که بر اعصاب دست ها و پاها تاثیر دارد.

- نارسایی مزمن کلیه (اورمی)

- سندرم درد منطقه ای مرکب (Complex regional pain syndrome) : درد مزمن ناشی از عمکرد بد سیستم عصبی

- نوروپاتی دیابت : آسیب اعصاب در اثر بیماری دیابت

- ایدز و ویروس HIV

- کم کاری تیروئید

- سندرم تونل قوزک پا (Tarsal tunnel syndrome) : فشار غیرطبیعی بر اعصاب پا

- کم خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 و B6

- مصرف الکل

- بیماری لایم ( Lyme disease) : عفونت باکتریایی که توسط نیش یک انگل در بدن پخش می شود.

- نوروپاتی آمیلوئید

- عوارض داروها از قبیل: داروهای شیمی درمانی، مصرف بیش از اندازه ویتامین B6، داروهای HIV، ایزونیازید (داروی سل)، آمیودارون (دارویی برای درمان ضربان قلب نامنظم)، متفورمین (داروی دیابت) و غیره.

- مسمومیت با فلزات سنگین از قبیل: سرب، جیوه و آرسنیک

- واسکولیت : هنگامی که سیستم ایمنی اشتباها به عروق خونی حمله کند و باعث التهاب عروق خونی شود.

- سارکوئیدوز : التهاب گره های لنفاوی، ریه ها، کبد، چشمان، پوست و دیگر بافت ها

- سندرم گیلن باره : هنگامی که بدن اشتباها با سیستم ایمنی مبارزه کند و باعث التهاب اعصاب و ضعف عضلات شود.

- بیماری های مربوط به شریان ها : گردش خون ضعیف در پاها ممکن است باعث درد، مورمور شدن و داغ شدن پا گردد.

- ادم و یا حبس آب در بدن

- افزایش فشار خون

- برخی افراد هفته ها و یا ماه ها بعد از جراحی bypass معده، احساس داغ شدن پا را دارند. بعد از این عمل جراحی، ویتامین B کمتر جذب بدن می گردد و موجب اختلال در عملکرد اعصاب پاها و داغ شدن آنها می گردد.

در چه صورت باید به پزشک مراجعه کرد؟

 - اگر ناگهان پاهایتان داغ شد، مخصوصا اگر در معرض سم خاصی قرار گرفته اید.

- زخم پا، عفونت کرده باشد، مخصوصا اگر دیابت داشته باشید.

- اگر طی چند هفته مراقبت خانگی از پای داغ ، هنوز مشکل ادامه دارد.

- علائم پای داغ بدتر و دردناک تر شود.

- داغ شدن پا در تمام پا احساس می گردد.

- از دست دادن احساس در انگشتان و خود پا

مراقبت خانگی

- استراحت کنید و پاهای خود را در سطحی بالاتر قرار دهید.

- کفش های مناسب و راحت بپوشید. کف کفش دارای کفی نرم باشد.

- پاهای خود را با آب سرد بشویید.

- متعادل کردن میزان قند خون

- مصرف مکمل ویتامین B12

- عدم نوشیدن الکل

- ترک سیگار

- مصرف داروهای ضد درد و مسکن

- کفش های چرمی و جوراب های نخی و یا پشمی مناسب تر می باشند.

- استفاده از کرم خنک کننده پا

- خشک کردن پاها بعد از شستن آنها

- ماساژ پاها با پمادهایی که گردش خون را بهبود می دهند.

- مرتب ورزش کنید تا خون را بهتر به گردش درآورید.

- ویتامین B3 مصرف کنید، زیرا درمان کننده داغی پاها می باشد. نخود، لوبیا، شیر، ماست و زرده تخم مرغ دارای این ویتامین هستند.

- آویشن درمان کننده مشکلات گردش خون است. هر روز به مدت 20 دقیقه، پای داغ خود را در آویشن مخلوط با آب قرار دهید تا به گردش خون بهتر کمک کند و سوزش و درد را تسکین دهد.

- پابرهنه را رفتن باعث می شود هوا در پای شما به گردش درآید و پا را خشک کند. برای درمان پای داغ، چند دقیقه پابرهنه و بدون جوراب روی علف، سنگ و ماسه و غیره راه بروید.

- ماساژ زنجبیل برای تسکین پادرد مفید است.

- زنجبیل را با روغن نارگیل، روغن زیتون و یا دیگر روغن های گیاهی مخلوط کنید و هر روز به مدت 10 تا 15 دقیقه، پاهای خود را با این مخلوط ماساژ دهید.

مریم سجادپور
منبع: تبیان

 

علت گانگلیون یا برجستگی پشت مچ دست چیست؟

 گانگلیون یا کیست سینوویال مچ دست شایعترین توده یا تومور خوش خیم دست است. منشا این توده از کپسول مفصلی مچ دست و گاهی اوقات از غلاف سینوویال تاندون میباشد. علت بروز این توده به روشنی مشخص نشده است با این حال ممکن است ضربات مکرر واره به مچ یا حرکات مکرر و یکنواخت مچ دست موجب این بیماری شود. به این توده غلیظک هم میگویند.

علائم بالینی گانگلیون

شایعترین علامت این بیماری که موجب مراجعه بیمار به پزشک میشود وجود یک توده برجسته در پشت مچ دست است. این توده سطحی نرم و گرد و یکنواخت دارد. گاهی اوقات توده نرم بوده ولی در اکثر موارد سفت است. توده ممکن است دردناک باشد و در مواردی درد بیمار تظاهر بیشتری از برجسته بودن آن دارد. از دیگر علائم گانگلیون فشار آن به اعصاب مچ دست است. این فشار میتواند موجب فلج عصب و بروز علائمی مانند بیحسی یا گزگز کند.

از دیگر علائم گانگلیون احساس ضعف و ناراحتی در دست است.

شایعترین محل گانگلیون پشت مچ دست است. دومین محل شایع قدام (جلو) مچ دست نزدیک شریان رادیال است و سومین محل شایع گانگلیون در قدام و قاعده انگشتان دست میباشد. گانگلیون های خلف (پشت) دست معمولا ثابت ، نرم و گرد می باشند .

در درون کیست های گانگلیونی، مایعی زرد رنگ، ژلاتیتی و چسبناک وجود دارد. گانگلیون های کف دست معمولا سفت و دردناک هستند .

سیر بالینی گانگلیون چیست؟

کیست های گانگلیونی ممکن است به مرور زمان بزرگتر یا کوچکتر شده و یا حتی محو شود. پس اندازه آن متغیر است. معمولا در هنگامی که بیمار فعالیت های زیادی را با مچ دست انجام میدهد کیست بزرگتر میشود. کیست ممکن است مدتی محو شده و پس از مدتی دوباره عود کند. در بسیاری اوقات بیماری حتی بدون درمان پس از چند سال محو میشود.

درمان گانگلیون

گانگلیون توده خوش‌خیم و بی ضرری است و در بسیاری اوقات خودبخود خوب میشود پس معمولا نیازی به درمان ندارد و پزشک به بیمار اطمینان میدهد که توده مشکلی برای وی ایجاد نخواهد کرد. در صورتی که گانگلیون دردناک باشد استفاده از بریس های مچ دست میتواند به رفع درد کمک کند. 

بعضی درمان ها بصورت سنتی انجام میشوند مانند ضربه ناگهانی به توده و ترکاندن آن و یا گذاشتن یک سکه روی توده و بستن آن. تاثیر این درمان ها مشخص نیست. درمان های دیگری مانند خارج کردن مایع کیست با سوزن و تزربق کورتیکوستروئید در درون کیست هم وجود دارد.
در همه درمان های ذکر شده احتمال عود توده وجود دارد. مطمئن ترین درمان با کمترین احتمال عود درمان جراحی است. این جراحی در صورتی که با بیهوشی عمومی انجام شود احتمال عود کمتری در مقایسه با جراحی با بیحسی موضعی دارد.

روش دیگر برداشتن کیست با روش آرتروسکوپی است که زخم محل جراحی در این روش کوچکتر از روش های جراحی سنتی است.

در تمام روش های ذکر شده کل کیسه بافتی که توده را درست کرده است همراه با مایع درون آن یکجا از بدن خارج میشود.

دکتر مهرداد منصوری، متخصص ارتوپدی

کتواسیدوز دیابتی

کتواسیدوز دیابتی وضعیتی اورژانس است که به دلیل قندخون بالا و کمبود انسولین در بدن به وجود می آید. کتواسیدوز برای تمامی مبتلایان به دیابت تهدیدی جدی محسوب می شود. با این حال احتمال بروز کتواسیدوز دیابتی در افراد مبتلا به دیابت نوع یک بیشتر از افراد مبتلا به دیابت نوع دو است.

هنگامیکه سلولهای بدن شما گلوکز مورد نیاز برای تامین انرژی خود را دریافت نکنند، بدن شروع به سوزاندن چربی می کند که در نتیجه آن ترکیبی اسیدی به نام کتون تولید میشود.کتون ها در خون تجمع یافته و در صورتیکه انسولین کافی در بدن وجود نداشته باشد کتون وارد ادرار خواهد شد. بنابراین ظهور کتون در ادرار نشانه این است که دیابت شما کنترل نبوده و قند خونتان بالاست و احتمال اینکه دچار کتواسیدوز دبابتی شوید وجود دارد.

علائم اولیه کتواسیدوز عبارتند از:

تشنگی یا خشکی شدید دهان، تکرر ادرار، میزان بالای قندخون و میزان بالای کتون در ادرار

در مرحله بعد علائم دیگری ظاهر می شوند که عبارتند از: احساس خستگی مداوم،خشکی، قرمزی و برافروختگی پوست، تهوع، استفراغ یا درد شکم، تنفس غیرطبیعی(سریع و عمیق)، استشمام بوی استون از دهان، کاهش تمرکز، گیجی و کاهش سطح هوشیاری.

چه عواملی باعث بروز کتواسیدوز دیابتی می گردد؟

بیماری: عفونت یا سایر بیماریهایی که باعث می گردد بدن سطح بالاتری از هورمونهایی خاص همچون آدرنالین یا کورتیزول ترشح نماید. متاسفانه این هورمونها ضد انسولین عمل کرده و باعث بالارفتن قندخون شده و بنابراین گاهی اوقات می توانند آغازگر کتواسیدوز دیابتی باشند. عفونت تنفسی از عوامل شایع این وضعیت به حساب می اید.

اشکال در مصرف انسولین: فراموش کردن تزریق انسولین و یا عدم تزریق مقدار کافی انسولین می تواند باعث کمبود شدید این هورمون در بدن گشته و منجر به آغاز وضعیت کتواسیدوز دیابتی گردد.

دیگر عوامل بروز کتواسیدوز دیابتی عبارتند از: استرس، آسیب های فیزیکی یا روانی، تب بالا، جراحی، حمله قلبی و سوء مصرف الکل یا مواد مخدر مخصوصا کوکائین.

البته گفتنی است که احتمال بروز کتواسیدوز دیابتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو نیز وجود دارد، اگرچه در مقایسه با دیابت نوع یک این احتمال ضعیف تر است.

در برخی موارد، کتواسیدوز دیابتی اولین علامتی است که ابتلای شخص به دیابت را نمایان می سازد.

کتواسیدوز دیابتی چگونه درمان می شود؟

درمان کتواسیدوز دیابتی شامل تجویز مایعات و انسولین اضافی توسط پزشک می باشد. پزشک ممکن است پیشنهاد دهد که شما دوز انسولین خود را افزایش دهید و یا از انواع سریع اثر یا کوتاه اثر استفاده نمایید. همچنین افزایش مصرف مایعات، البته از نوع بدون قند نیز توصیه می شود. در این مواقع باید قندخون و همچنین میزان کتون ادرار به صورت مکرر بررسی و اندازه گیری شود. کتواسیدوز در صورت عدم درمان می تواند منجر به کما و حتی مرگ گردد.

چگونه می توان از کتواسیدوز دیابتی پیشگیری کرد؟

شما باید به منظور جلوگیری از بروز کتواسیدوز، داروهای خود را مطابق با تجویز پزشک مصرف نمایید. به تاریخ انقضا و همچنین به ظاهر انسولین دقت کنید. اگر از پمپ انسولین استفاده می کنید، همواره باید اتصالات لوله را از نظر وجود حبابهای هوا بررسی نموده و از عدم نشتی انسولین اطمینان حاصل نمایید.

سرمه رییس زاده
نشریه گابریک

خون در مدفوع؛ چرا و به چه علت؟

وجود خون در مدفوع یا خونریزی‌های واضح از ناحیه مقعد دلایل زیادی دارد و خوشبختانه در بیشتر موارد هم بررسی‌های پزشکی نشان می‌دهد خطرناک نیستند و راحت با دارو یا جراحی برطرف می‌شوند ولی اهمیت تشخیص علت دقیق خونریزی آنقدر مهم است که به هیچ وجه نباید مراجعه به مطب پزشک را حتی یک روز هم به تعویق انداخت.

همه خونریزی‌های دستگاه گوارش تحتانی در اثر بیماری‌های ساده‌ای مانند بواسیر یا شقاق مقعد اتفاق نمی‌افتند و شاید نشانه‌ای از وجود سلول‌های سرطانی باشند...

وقتی وجود خون در مدفوع با شکایت بیمار یا انجام آزمایش مسجل می‌شود؛ چند گزینه مقابل پزشک قرار می‌گیرد: خونریزی حاد است یا مزمن؟ علائم توام با آن کدام‌اند؟ خون خارج‌شده از روده چه مشخصاتی دارد؟

خونریزی حاد یا مزمن: نوع حاد تهدیدکننده حیات بیمار است و با حجم زیاد و اختلال در ثبات علائم حیاتی نمایان می‌شود ولی نوع مخفی بی‌سر و صداست و دیده نمی‌شود.

خونریزی قرمز یا تیره: روشن‌بودن یا تیره‌بودن خون (دفع خون سیاه: ملنا) مکان احتمالی ضایعه را نشان می‌دهد. خونریزی قسمت فوقانی روده بزرگ یا حتی روده کوچک، تیره (تغییر رنگ گلبول‌های قرمز) و خونریزی نواحی انتهایی مانند راست روده و مقعد به رنگ روشن هستند.

علائم همراه با خونریزی: گاهی خونریزی اصلا مشهود نیست و بیمار فقط با درد مداوم و منتشر شکم، خستگی، کسالت و حتی علائم کم‌خونی مانند لرزش، ضعف، رنگ‌پریدگی و... به پزشک مراجعه می‌کند.

خونریزی ناشی از ضایعات خوش‌خیم

هموروئید یا بواسیر، شقاق مقعد، زخم منفرد ناحیه راست‌روده، دیورتیکول و آنژیو دیسپلازی از رایج‌ترین علل خونریزی‌های خوش‌خیم محسوب می‌شوند:

هموروئید یا بواسیر: در اطراف مقعد کلاف‌های عروقی قرار دارند که به‌طور فیزیولوژیک به مکانیسم دفع کمک می‌کنند. گاهی به دلایل ارثی یا افزایش فشار شکمی ناشی از یبوست که دفع مدفوع را دشوار می‌کند؛ عملکرد کلاف عروقی دچار تغییر و به‌تدریج قوام کلافه‌ها شل می‌شود. در این حالت عروق متورم و داخل مقعد برجسته و با هر فشاری خونریزی ایجاد می‌شود. مشخصه اصلی خونریزی از مقعد؛ روشن، بی‌درد و کم‌حجم بودن آن است.

شقاق مقعد: برخلاف بواسیر، این بیماران از درد شدید و خونریزی از مقعد شکایت می‌کنند. ایجاد شکاف‌ها، ناشی از بد کار کردن روده بزرگ و یبوست شدید است. شقاق مقعد همیشه به دلیل یبوست رخ نمی‌دهد و بیمار باید معاینه و درمان با توجه به علت بیماری آغاز شود.

زخم منفرد ناحیه راست روده: این زخم معمولا در اثر یبوست به‌ وجود می‌آید و با برخورد مدفوع سفت بدتر می‌شود ولی ضایعه مهمی که این زخم را پدید می‌آورد، پرولاپس داخلی روده یا افتادگی‌های مخاطی داخل راست روده است. برخی تومورهای اولیه در راست روده ممکن است ظاهری مشابه زخم‌های سطحی منفرد داشته باشند که پزشک باید آنها را از هم افتراق دهد. بیشتر مبتلایان جوان هستند و در بررسی کولونوسکوپی زخمی منفرد در 8 تا 10 سانتی‌متری مقعد مشاهده می‌شود. تنها علامت بیماری هم دفع خون است.

دیورتیکول: کیسه‌های مخاطی هستند که به داخل روده بیرون‌زدگی پیدا می‌کنند و وقتی از طریق کولونوسکوپی روده به آنها نگاه می‌کنیم، به صورت فرورفتگی‌های انگشتی‌شکل در لایه زیرین نفوذ کرده‌اند و چون عروق سطحی را با خود به داخل می‌برند، به شکل فتق درمی‌آید و با کوچک‌ترین فشار روده‌ای خونریزی می‌کنند. دفع خون می‌تواند روشن، واضح یا به‌صورت مخفی باشد. دیورتیکول علاوه بر خونریزی، درد و التهاب هم ایجاد می‌کند که در این مواقع انجام جراحی ضروری است.

آنژیو دیسپلازی: در این اختلال، عروق وریدی روده بزرگ تغییر شکل می‌دهند. بیماری بیشتر مختص افراد میانسال است. عروق تغییر شکل‌یافته، شکننده‌اند و در برخورد با مدفوع سفت دچار خونریزی می‌شوند.

خونریزی ناشی از ضایعات بدخیم

پولیپ‌ها و تومورهای بدخیم روده بزرگ از رایج‌ترین علل خونریزی‌های بدخیم محسوب می‌شوند:

پولیپ‌ها: خونریزی در پولیپ‌ها را می‌توان در گروه ضایعات پیش‌بدخیم قرار داد. این برجستگی‌های انگشتی از تکثیر سلول‌های مخاطی به‌وجود می‌آیند. اندازه و شکل‌های مختلف دارند و پیش‌زمینه سرطان روده بزرگ‌اند. حدود 30 درصد افراد تا 50 سالگی و 50 درصد تا 70 سالگی دچار پولیپ روده می‌شوند. البته همه پولیپ‌ها در آینده به توده‌های بدخیم تبدیل نمی‌شوند و حتما باید نوع پولیپ مشخص شود.

تومور بدخیم روده بزرگ: بیشتر اوقات در مراحل پیشرفته بیماری کشف می‌شوند. ضایعاتی که در طرف چپ روده هستند، خون قرمز روشن دفع می‌کنند که با درد یا بدون درد است (تومورهایی که به مقعد نزدیک‌ترند درد بیشتری دارند). ضایعاتی که در نواحی فوقانی روده بزرگ‌اند، دردهای منتشر شکمی و خونریزی تیره یا مخفی ایجاد می‌کنند که به‌صورت کم‌خونی و فقر آهن خود را نشان می‌دهند. کم‌خونی هم با ضعف، سیاهی‌رفتن چشم، بی‌حالی و کسالت همراه است. دردهای ادامه‌دار، تغییر در اجابت مزاج، تغییر در قطر مدفوع به‌خصوص در افراد بالاتر از 50-40 سال از علائم هشداردهنده و نیازمند بررسی‌های فوری است.

بررسی آزمایشگاهی

در بررسی آزمایشگاهی بیمارانی که با شکایت خونریزی از دستگاه گوارش به پزشک مراجعه می‌کنند، معمولا آزمایش‌های زیر انجام می‌شود:

- آنالیز مدفوع: وجود گلبول‌های قرمز در مدفوع نشانه خونریزی داخلی از دستگاه گوارش تحتانی است.

- رکتوسیگموئیدوسکوپی و کولونوسکوپی: در این دو روش، سطح روده گوارش با دید مستقیم و از راه مقعد مشاهده و ضایعه پیدا می‌شود.

دکتر سیدرضا فاطمی، فوق‌تخصص بیماری‌های گوارش و کبد
هفته نامه سلامت

 

 

آنچه که از پوکی استخوان باید بدانید!

رییس مرکز تحقیقات روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران با تاکید بر اهمیت نقش حرکت در پیشگیری از تسریع روند پوکی استخوان، گفت: افرادی که به مدت طولانی، بی‌حرکت یا کم تحرک هستند، بیشتر دچار پوکی استخوان می‌شوند.

دکتر احمدرضا جمشیدی در گفت وگو با ایسنا، با اشاره به اینکه پوکی استخوان، بیماری است که در دو دهه اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است، گفت: استئوپروز را بیماری خاموش می‌نامند و به رغم اینکه این بیماری هیچ گونه علامتی ندارد ولی همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

این فوق تخصص روماتولوژی خاطرنشان کرد: هنگامی بیماری علامت‌دار می‌شود که فرد دچار عوارض این بیماری شده باشد. مهم‌ترین عارضه این بیماری شکستگی استخوان است. اغلب شکستگی استخوان در ستون فقرات و گردن فمور (استخوان ران) ایجاد می‌شود.

رییس مرکز تحقیقات روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان اینکه در آمریکا، سالیانه قریب به 21 میلیارد دلار برای عوارض ناشی از شکستگی پوکی استخوان هزینه می‌شود، یادآور شد: در سراسر جهان، سالیانه دویست میلیون نفر به پوکی استخوان دچار می‌شوند. کشور ما نیز سالیانه هزینه‌های هنگفتی جهت درمان شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان متحمل می‌شود بنابراین حتی صحبت‌های تکراری در این زمینه از اهمیت خاصی برخوردار است.

جمشیدی با تاکید بر اینکه در ایجاد بیماری پوکی استخوان عوامل متعددی دخیل هستند، افزود: بیش از 60 تا 70 درصد از مبتلایان به دلیل عوامل ژنتیکی به این عارضه دچار می‌شوند. در این زمینه ژن‌های خاصی مانند ژن رسپتور ویتامین D شناسایی شده است. همچنین ژن کلاژن type-I در ایجاد این بیماری نقش دارد.

استخوان سازی بیشتر با انجام ورزش‌های مناسب

این فوق تخصص روماتولوژی نقش وزن را در پیشگیری از پوکی استخوان تاثیرگذار دانست و گفت: ورزش‌هایی که با پریدن و دویدن همراه هستند، به دلیل ارسال امواج خاص، باعث تحریک سلول‌های استئوبلاست (استخوان‌ساز) و در نتیجه استخوان‌سازی می‌شوند.

جمشیدی با بیان اینکه با افزایش سن، درصد پوکی ‌استخوان افزایش می‌یابد، گفت: تراکم استخوان از ابتدای عمر تا حدود سن 35 سالگی افزایش می‌یابد. پس از آغاز برداشت از استخوان، روند پوکی استخوان آغاز می‌شود.

افزایش تراکم استخوان در سن بلوغ با ورزش و تغذیه مناسب

رییس مرکز تحقیقات روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران افزود: در سن بلوغ، به دلیل تغییرات هورمونی، بیشترین تراکم استخوانی ایجاد می‌شود بنابراین در این سنین تغذیه صحیح و ورزش مناسب باعث افزایش تراکم استخوان می‌شود.

وی در خصوص نقش عوامل تغذیه‌ای تاثیرگذار در روند پوکی استخوان گفت: میزان ویتامین D و مصرف کلسیم در پیشگیری از این بیماری نقش بسزایی دارند. نیاز روزانه افراد در سنین مختلف 1000 تا 1200 میلی‌گرم کلسیم است. البته در بهترین رژیم‌های غذایی، تنها 600 تا 700 میلی‌گرم کلسیم دریافت می‌شود.

این استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: در افراد مبتلا به پوکی استخوان باید مکمل کلسیم تجویز شود. در کشور ما و با رژیم‌های غذایی که به طور معمول وجود دارد، افراد بیش از 400 میلی‌گرم کلسیم دریافت نمی‌کنند بنابراین باید به این مسأله به طور جدی توجه شود.

پوکی استخوان در مردان و زنان، به علت تغییران هورمونی

رییس مرکز تحقیقات روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: در زنان، حوالی سنین یائسگی، به دلیل نقش مهاری هورمون‌های جنسی، برداشت از تراکم استخوانی افزایش می‌یابد و حدود 10 سال پس از یائسگی، تراکم استخوان به شدت کاهش می‌یابد.

وی گفت: در مردان در سنین حدود 65 سالگی، به دلیل افت هورمون‌های جنسی حالتی مشابه یائسگی زنان، به نام آندروپوز به وجود می‌آید که با کاهش شدید تراکم استخوانی همراه است.

جمشیدی گفت: استروژن باعث مهار سلول‌های استخوان‌خوار (استئوکلاست) می‌شود. پس از یائسگی، به دلیل افت شدید هورمون استروژن، سلول‌های استئوکلاست به شدت فعال می شوند و روند پوکی استخوان با سرعت بیشتری ادامه می‌یابد.

این فوق تخصص روماتولوژی یادآور شد: زنان بیشتر از مردان به پوکی استخوان مبتلا می‌شوند که به دلیل ماهیت هورمون‌های جنسی و حجم عضلانی است که در مردان بیشتر است.

مصرف سیگار ارتباط مستقیمی با پوکی استخوان دارد

وی با تاکید بر اهمیت نقش حرکت در پیشگیری از تسریع روند پوکی استخوان گفت: افرادی که به مدت طولانی، بی‌حرکت یا کم تحرک هستند، بیشتر دچار پوکی استخوان می‌شوند.

این فوق تخصص روماتولوژی تصریح کرد: مصرف سیگار ارتباط مستقیمی با پوکی استخوان دارد و باعث کاهش تراکم استخوان می‌شود.

جمشیدی در پایان یادآور شد: مصرف بیش از دو فنجان قهوه غلیظ در روز نیز باعث افزایش پوکی استخوان می‌شود.

منبع: ایسنا