آیا خوشحالی کودکان ذاتی است؟ آیا کودک از همان روز نخست شاد متولد می شود یا دمدمی؟ به نظر می رسد برخی از کودکان از همان ابتدا روحیه خوبی دارند و شاد هستند و افراد نق‌نقو و مودی را نیز می توان از همان روزهای اول نوزادی تشخیص داد.

بعضی از بچه ها حتی وقتی از درخت پایین می افتند هم لبخند به لب دارند اما بعضی دیگر فقط برای اینکه روی بستنی آنها شکلات وجود ندارد، جیغ و داد سر می دهند و اعصاب همه را به هم می ریزند. آیا شادی کودکان ذاتی است؟ بسیاری از دانشمندان و حتی والدین پاسخشان به این سوال مثبت است. به عنوان والدین کودک،  آگاهی از ذات و ماهیت اخلاقی کودک به شما کمک می کند تا او را به بهترین روش تربیت کنید تا بزرگسالی آرام و خوبی داشته باشد.

البته لیز الیوت، نویسنده کتاب های تخصصی کودک اعتقاد دارد خوشحالی و شادی کودکان به هیچ عنوان ذاتی نیست و فقط یک حالت روحی است و عناصر خلق و خوی کودکان – خوش بین یا بدبین بودن او یا خجالتی یا پررو بودنش – می توانند تعیین کنند آیا کودک در آینده شاد، غمگین یا دمدمی خواهد بود.

دانشمندان نیز هنوز هیچ نوع ژنی که بتوانند آن را ژن خوشحالی یا دمدمی بودن بنامند در مغز پیدا نکرده اند. اما تحقیقات مختلفی نشان داده اند، خلق و خوی کودکان – احساست اولیه و اجتماعی بودن آنها – ریشه در مغز آنها دارد.

بنابراین، اگر کودک در سن پیش دبستانی بسیار حساس و عصبی  باشد، احتمال اینکه در نوجوانی غمگین و در بزرگسالی افسرده شود، زیاد است. البته این اعتقادات الیوت است و تاکید دارد که رشد دوران کودکی علاوه بر  ذات، با خوراک و محیط زندگی او نیز ارتباط مستقیم دارد. 

اینکه محیط و خوراک کودک چگونه باشد می تواند او را شاد یا غمگین کند. البته خوشحالی های ناشی از محیط ماندگار و پایدار نیستند.

شخصیت کودک توسط بخش جلویی مغز کنترل می شود. این جایی است که دانشمندان می توانند احساسات مثبت و منفی انسان را به آن نسبت دهند. ما انسان ها، احساسات خوب را در کورتکس جلویی سمت چپ و احساسات بد را در کورتکس جلویی سمت راست مغز تجربه می کنیم. به همین دلیل، افرادی که روحیه شاد و احساسات مثبت بیشتری دارند، سمت چپ مغزشان فعال تر است. 

نیمه های چپ و راست بخش جلویی مغز با توجه به تجربیات کودک تغییر شکل می دهند. یکی از این تجربیات، ارتباط کودک با والدینش است. پس سعی کنید مغز کودک خود را به بهترین شکل پرورش دهید و آن را متعادل نگهدارید.

منبع: برترینها

 

 

ماساژ کودک، یکی از زیباترین راه‌های شناخت احساسات و ایجاد آرامش خاطر کودکان است. 10 دقیقه ماساژ 2‌تا‌3 بار در هفته می‌تواند به ارتباط بین کودک و مادر و در جلوگیری از بیماری‌ها موثر باشد.

دکتر مامک شریعت، متخصص بهداشت مادر و کودک و معاون پژوهشی مرکز تحقیقات مادر، جنین و نوزاد در گفتگو با «جام‌جم» دراین‌باره می‌گوید: ماساژ کودکان از بدو تولد تا پایان شیرخوارگی در رشد عاطفی و روانی، تکامل اجتماعی و هوشی کودک تاثیر بسزایی دارد.

به گفته این متخصص، مهم‌ترین اصل در ماساژ کودک، رضایت کامل مادر یا فرد ماساژدهنده از عملی است که انجام می‌دهد؛ چراکه بایستی در او به حد کافی اعتماد ایجاد شده و باور داشته باشد که ماساژ، تاثیرات مثبت فراوانی دارد یا حداقل هیچ‌گونه ضرری برای کودک ندارد.

پیش از این تصور بر این بود که ماساژ بیشترین تماس و تحریک پوستی را برای کودک ایجاد می‌کند و تنها برای نوزادان نارس، بسیار کم‌وزن یا نوزادان مبتلا به اختلالات تکامل مفید است، ولی امروزه مشخص شده است که ماساژ در یک کودک کاملا سالم و بدون مشکل می‌تواند در افزایش سرعت رشد و تکامل عصبی بخصوص تکامل بهینه در تعاملات اجتماعی و هوشیاری کودک موثر باشد.

دکتر شریعت با اشاره به این که هنگام ماساژ، نوزاد یا شیرخوار باید سرحال و خوشحال باشد، می‌افزاید: کودک هنگام ماساژ باید سیر بوده و احساس گرسنگی نکند و مادر از تمیز بودن پوشک وی مطمئن باشد و خود با سرحالی و رضایت کامل، کودک را ماساژ دهد.

مراحل ماساژ

این پزشک متخصص اظهار می‌کند: در مراحل اولیه ماساژ، مادر باید دست‌های خود را شسته و آنها را به روغن بچه یا روغن زیتون آغشته کند و ماساژ را شروع کند و از آنجا که در این عمل باید دست‌ها به روی بدن برهنه نوزاد حرکت کند، لذا دمای محیط نیز باید گرمای مطلوب و مناسبی داشته باشد.

به گفته وی، بهتر است ماساژ را از سر و صورت شروع و از خط وسط به سمت خارج پیشانی، گونه‌ها، زیر چانه و بالای لب حرکت و به آرامی گونه‌ها را نوازش کرد.

به گفته معاون پژوهشی مرکز تحقیقات مادر، جنین و نوزاد، بهتر است در مرحله بعد تنه را از بالا به پایین یا برعکس با انگشتان دست ماساژ داد (ابتدا جلو، شکم و سینه و سپس پشت)‌.

وی اذعان می‌کند: ماساژ دست‌ها و پاهای کودک باید از بالا به پایین به صورت حرکات دورانی و چرخشی باشد و با انگشتان خود، کف دست و پای کودک را دورانی ماساژ داد و یک‌به‌یک انگشتان دست و پای نوزاد را تحریک کرد.طبق تحقیقات صورت گرفته بهتر است پس از عملیات ماساژ حرکات آرام نرمشی و ورزشی دست‌ها و پاها را انجام داد و این اعمال از 5 تا 10‌دقیقه به طول می‌انجامد و روزی 2 الی 3 مرتبه تکرار شود.

دکتر شریعت با بیان این که اگر کودک از دل درد یا کولیک رنج می‌برد حرکات ماساژ دورانی دور ناف و پشت (کمر)‌ و جمع شدن پاها داخل شکم، می‌تواند در آرامش کودک موثر باشد، می‌افزاید: دانستن این نکته مهم است که برقراری ارتباط عاطفی در بشر از دو طریق محاوره و تحریک پوستی صورت می‌گیرد که در دوران نوزادی و شیرخوارگی بیشتر این امر با تحریک پوست امکان‌پذیر است.

ماساژ و ارتباط با کودک

مطالعات نشان می‌دهد ارتباط غیرکلامی همچون ماساژ کودک می‌تواند رابطه متقابلی بین مادر و کودک ایجاد کند تا حدی که در آینده نیز این ارتباط باعث صمیمیت هرچه بیشتر طرفین می‌شود، ولی آنچه که بهتر است قبل از ماساژ انجام داد، این است که مالیدن روغن به بدن کودک، بدن او را لغزنده می‌کند پس باید هنگام بلند کردن کودک مراقب بود تا لیز نخورد و اگر احتمال می‌دهید که کودک نسبت به دانه‌های روغن یا فرآورده‌های آن حساسیت داشته باشد، از روغن‌هایی استفاده کنید که عاری از هرگونه ترکیبات مصنوعی است و اگر کودک تب دارد و علامت تب او را نمی‌دانید، از ماساژ دادن او خودداری کنید.

دکتر مامک شریعت، متخصص بهداشت مادر و کودک
منبع: جام جم

چگونه می توان اضطراب ناشى از ملاقات پزشك را در كودكان كاهش داد؟

اطفال معمولاً نگرانى خاصى از مراجعه به پزشك دارند كه اين ترس وصف‏ ناپذير است. اما بايد ديد آيا پزشك به كودك صدمه مى‏رساند؟ آيا كودك مجبور است لباسش را در آورد؟ آيا پزشك حتما به وى آمپول مى‏زند؟ اينها همه تصورات باطلى است كه ممكن است در ذهن كودك وجود داشته باشد.

عكس‏ العمل كودكان در مقابل ديدار پزشك بسيار متفاوت است. برخى بسيار خجالتى و ساكت مى‏شوند ، برخى جيغ مى‏زنند ، داد مى‏كشند و مى‏لرزند و تعداد اندكى مى‏خندند يا ريسه مى‏روند.

كودكان بيمار ممكن است احساس گناه كنند زيرا فكر مى ‏كنند كارى انجام داده‏اند كه باعث بيمارى و دردشان شده و مستحق تنبيه هستند.

كليد اصلى حل اين مشكل و برطرف كردن ترس دوران كودكى از ملاقات پزشكى، شناسايى اين ترس و گفتگوى زياد در مورد آن با كودك است. با وجود آنكه تعداد كمى از كودكان مشكلى با اين موضوع ندارند ، بسيارى از آنها بخصوص سنين 1 تا 6 سال از ديدن افراد بيگانه و حتى پزشك نگران مى‏شوند.

در اينگونه مواقع لازم است والدين ذهن كودكان را پرورش دهند و با استفاده از كتاب داستان‏هاى مصوّر ، چگونگى ملاقات كودكان با پزشك را براى فرزند خود توضيح دهند. حتى بايد براى كودك وسايل پزشكى بخرند و آنها را به كودك نشان دهند تا ترسش فرو ريزد.

مادران بايد كودك را قبل از مراجعه به پزشك آماه كنند و شب قبل و حتى در راه مطب همه چيز را برايش توضيح دهند. وقتى او آماده شد، با اطمينان و اعتماد مى ‏تواند با اين مسئله برخورد كند. والدينى كه با كودك در مورد ملاقات مفيد با پزشك صحبت مى‏كنند ، بى‏ترديد يك ارتباط خوب را پايه‏ريزى مى‏ نمايند. يك نگرش مثبت ، مراجعه به پزشك را لذت‏بخش مى‏ كند. در واقع والدين مى‏توانند با گفتن جملاتى نظير « ما امروز پيش پزشك مى‏رويم كه ببينيم تو چقدر رشد كرده‏اى»، دكتر رفتن را موجه‏تر كنند. 

در شرايط ايده‏آل مى‏توان امكانى فراهم آورد تا ملاقات‏هاى مقدماتى صورت گيرد ، يعنى ملاقات‏هاى 5 تا10 دقيقه‏اى با پزشك كه ضمن آن كودك و والدينش امكان گفتگوى غير رسمى را با وى داشته باشند. در طى اين ملاقات‏ها والدين ممكن است در مورد سابقه و روش‏هاى درمانى پزشك تحقيق كنند. ارتباط متقابل بين كودك و پزشك را بررسى نمايند و يا در مورد سوابق پزشكى كودك بحث كنند. اين ملاقات‏ها باعث مى‏شود كودكان بدون كمترين اضطرابى با پزشك روبه‏رو شوند. 

زمانى كه كودكان بدانند هيچ اتفاق خاصى نمى‏افتد، احساس راحتى مى‏كنند و در واقع ترس‏شان از بين مى‏ رود. والدين مى‏توانند براى تصميم‏گيرى در انتخاب پزشك از كودك‏شان كمك بگيرند. در هر ملاقات با پزشك ، صداقت داشتن بهترين سياست است. والدينى كه به كودك‏شان آنچه را انتظار دارد مى‏گويند ، ريشه‏هاى اعتماد را محكم‏تر مى‏كنند. اگر ملاقات پزشك براى ارزيابى دوره‏اى سلامت كودك باشد، او بايد رشد كودك را اندازه گرفته و سلامتى‏اش را كنترل كند. اطمينان داشته باشيد كه با وجود شرايط فوق، كودكان حتما به پزشك مراجعه مى‏كنند. اگر ملاقات پزشك براى تشخيص و درمان بيمارى است، براى كودك توضيح دهيد كه دكتر نياز دارد براى كمك به وى آزمايشاتى را انجام دهد. 

زمانى كه نياز به واكسن زدن يا خون گرفتن باشد، به كودك بگوييد كه آمپول درد كمى دارد و خيلى زود خوب مى‏ شود. اگر كودك به آنچه توقع دارد، رسيده باشد ترسش كمتر مى‏شود. 

آماده كردن كودك براى ديدار پزشك بسيار اهميت دارد. والدين بايد توضيح دهند كه پزشك مى‏ خواهد سوابق بيمارى وى را بشنود ، بنابراين بايد به پزشك بگويد چگونه بيمارى شروع شده ، علايم آن چه بوده و آيا شخص ديگرى در مدرسه يا همسايگى آنها اين بيمارى را داشته يا خير؟ 

سوابق بيمارى بسيار اهميت دارد و اغلب ، اهميت آن از دادن آزمايش براى تشخيص بيمارى بيشتر است. پزشك معمولاً براى طفل و خردسال توضيح مى‏دهد كه بيمارى چگونه به وجود آمده تا هر گونه تشويش و نگرانى او را از بين ببرد. 

يافتن پزشك متخصص كودكان خيلى مشكل نيست . بيشتر پزشكان كه كودكان را معالجه مى ‏كنند ، بر اساس انتخاب عمل مى‏كنند نه شانس و طبيعتا شما به دنبال پزشكى هستيد كه مطلع ، صبور و علاقه‏مند به كارش بوده و با كودكان ارتباط خوبى داشته باشد.  

حال اگر كودك‏تان كمى بزرگ است، از او بخواهيد در انتخاب پزشكش به شما كمك كند. 

پيشنهادات ذيل براى كمك به كودك شما ارائه شده تا بر ترسش از پزشك غلبه كند.
- اول از همه ، پزشكى را انتخاب كنيد كه بچه‏ها را دوست داشته باشد.
- در مورد مراجعه به پزشك با كودك‏تان صحبت كنيد. سعى كنيد با استفاده از وسايل پزشكى دكتر رفتن را تجربه نماييد.

- هرگز ، هرگز ، هرگز نگوييد « اگر بچه بدى باشى، دكتر به تو آمپول مى‏زند. » تهديدهاى ديگر را نيز با استفاده از لفظ پزشك به كار نبريد ، زيرا كودك بايد بداند آمپول زدن تنبيه نيست.

- ملاقات‏هاى مقدماتى با پزشك ترتيب دهيد تا اضطراب كودك كاهش يابد.

- آشنايى با مطب و پزشكى كه كودك مى‏تواند با آن احساس راحتى كند ، بسيار اهميت دارد.

منبع : سایت سیمرغ

 

در یکی از شب ها ، کودک وحشت زده از خواب بیدار می شود و اصرار می کند ، که یک هیولا دیده است و گریه سر می دهد. شما ممکن است مانند بسیاری از پدر و مادرها منکر هیولا شوید و بگویید که هیولا واقعیت ندارد ! و سپس سعی کنید آنها را بغل کرده و آرام سازید تا دوباره بخوابند. اما اگر کودک شما کمتر از 4 سال داشته باشد ، بر اساس تحقیقات تازه ، بهتر است که او را در خیالاتش رها کنید و راحتش بگذارید . در عوض ، به او کمک کنید که با هیولا جنگ کند . مثلا با یک تفنگ اسباب بازی به سمتش شلیک کند . و یا به او بگویید که این یک هیولای دوست است !

ماندن کودکان در اوهام و خیالات خودشان ، در مهار ترس به آنها کمک زیادی می کند . قوه خیال پردازی آنها را تقویت می سازد و اگر سعی کنید که این خیالات به سمت مثبت سوق داده شوند بیشتر موثر خواهد بود .

بر اساس یک سری آزمایش ها ، کودکان پسر ، مایل به جنگ با موجودات ترسناک دنیای خیالی خود هستند . اما دختران بیشتر به دوری جستن و پنهان شدن تمایل دارند . در نیمه شب با کودک خود درباره واقعی بودن هیولا به بحث و مجادله نپردازید. وقتی صبح شد می توانید در این باره با وی صحبت کنید . بدانید که برای یک کودک خواب آلوده و زیر 4 سال ، تنظیم توجه از واقعی به خیالی یا بر عکس در نیمه شب دشوار است .

به هر حال ، حفظ دنیای خیالی کودکان ، به والدین کمک می کند که آنها را با داستان ها و قصه ها بهتر آموزش داده و تربیت کنند.

مجله پزشکی مادر
منبع: www.webmd.com

بسیاری از روان‌شناسان رشد بر سر این موضوع توافق دارند که «هنگامی که مراقبت از کودک با کیفیت بالایی صورت گیرد، دلیلی وجود نخواهد داشت که انتظار رشد نامناسب او را داشته باشیم.» در واقع، شواهدی وجود دارد که مراقبت روزانه با کیفیت بالا، از لحاظ رشد شناختی کودک، مفیدتر از صرفاً مراقبت از او در خانه است. البته هنوز هم لازم است که والدین از نزدیک مراقب رفتار کودک خود باشند. دوران کودکی، دوران رشد سریع است و به همین جهت است که مراقبت و پشتیبانی مناسب از کودک در این دوران حساس ضرورت دارد.
آنچه در زیر آمده است چند نمونه از علائم هشدار دهنده رفتاری در کودکان است که باید مراقب آن‌ها بود. اگر کودک شما نشانه‌هایی از تغییر رفتار ناگهانی از خود نشان داد، زمان آن است که وضعیت فعلی مراقبت از او را مورد بررسی مجدد قرار دهید.

چسبیدن بیش از حدّ به والدین 
هر چند کودک نیاز به حمایت و جلب اطمینان دارد اما چسبیدن و آویزان شدن بیش از حدّ به والدین و دور نشدن از آن‌ها، نشانه وجود مشکل است. اگر متوجه تغییر ناگهانی در رفتار کودک خود شدید دقت کنید که چه موقع و کجا این رفتار بیشتر بروز می‌کند.
آیا کودک شماقبل و بعد از رفتن پیش پرستار یا مهدکودک به شما می‌چسبد؟ در این صورت، دانستن این که چرا کودک شما در این زمان‌ها به توجه بیشتر شما نیاز دارد، مهم است. برخی اضطراب‌های جدایی، عادی هستند امّا یک الگوی مداوم و تکرار شونده ممکن است نشانگر این باشد که فرزند شما توجه مورد نیازش را از پرستارش دریافت نمی‌کند.

گریه بی‌وقفه هنگامی که فکر می‌کند با پرستار تنها گذاشته می‌شود. 
کاملاً طبیعی است که کودک ترجیح دهد پیش والدینش بماند. امّا داشتن چنین واکنش هیجانی منفی و شدید نسبت به یک فرد، نشانه خطر است. آیا کودک شما هرگاه که از والدین جدا می‌شود گریه می‌کند یا فقط هنگامی که قرار است نزد این پرستار خاص برود؟ اگر این مشکل فقط در مورد پرستار وجود دارد، زمان بررسی مجدد وضعیت مراقبت از کودکتان فرا رسیده است.
 
زخم، بریدگی، کبودی و خون مردگی در حوادث مکرر
 
داشتن چند جای زخم و بریدگی، بخشی طبیعی از زندگی سالم و پر جنب‌وجوش دوران کودکی است، امّا تعداد غیرقابل توجهی از حوادث، می‌تواند نشانه هشدار دهنده‌ای از مراقبت ضعیف یا حتی تنبیه جسمی باشد. اگر کودک شما هنگامی که پیش پرستار است حوادث زیادی از این قبیل برایش پیش می‌آید، سریعاً موضوع را مورد بررسی قرار دهید تا چنانچه اقدام دیگری لازم است صورت گیرد.

ارتباط ناراحت با پرستار 
کودک شما باید هم با خود شما و هم با پرستارش احساس راحتی کند و افکار، ملاحظات، احساسات و مشکلاتش را به راحتی در میان بگذارد. اگر کودکتان در برقراری ارتباط با پرستارش مشکل دارد ممکن است نشانه این باشد که حمایت عاطفی و راهنمایی مورد نیازش را از او دریافت نمی‌کند.

نافرمانی و حرف نشنوی 
بروز ناگهانی نافرمانی یا حرف‌نشنوی غیرقابل توجیه می‌تواند نشانه‌ای از وجود مشکل با پرستار باشد. به منظور حفظ پایداری و سازگاری، تنظیم یک نقشه و الگوی رفتاری برای پرستار بچه ضرورت دارد. رفتار نامناسب کودک ممکن است نشانه این باشد که پرستار به وظایف خود در زمینه رعایت مقررات و انضباط، رفتار اجتماعی مناسب و رشد شخصیت کودک، درست عمل نمی‌کند.

تغییر رفتار قابل توجه 
تغییر ناگهانی در رفتار شاید هشدار دهنده‌ترین نشانه باشد. این رفتارها ممکن است در خانه، در بین همسالان یا حتی در حین خواب بروز داده شود. مثلاً کودکی که پیش از این مشتاق بیرون رفتن از خانه بوده، بدخلق و کناره‌گیر شود و یا کودکی که خوش اخلاق و گرم بوده، نشانه‌های خشم و عصبانیت بروز دهد. اگر متوجه تغییر رفتار کودک خود و یا تغییر الگوی خواب او شدید، فوراً وضعیت را مورد بررسی قرار دهید تا راه حلی برای مشکل بیابید.

منبع : سایت سیمرغ

 

©2017 شرط مهم سلامت یک جامعه توانمندی مردم در جستجو، دریافت و به کار گیری اطلاعات سلامت است، مجله پزشکی مادر، شریک سلامت جامعه ایرانی است.

Please publish modules in offcanvas position.